Sukcesy polskiej nauki w 2006 roku

2006.12.30 Rzeczpospolita

Uczeni mają za sobą pomyślny rok. Przeprowadzali pionierskie operacje, badali kosmos, odkrywali starożytne zabytki. Wszystkich dokonań nie sposób wymienić. Przedstawiamy te, które w dziale nauki "Rz" uważamy za najciekawsze

Człowiek człowiekowi dał rękę

Rewelacją medyczną tego roku był pierwszy w Polsce przeszczep ręki od zmarłego dawcy. Pacjentem był 34-letni Leszek Opoka, stolarz. Rękę utracił dwanaście lat temu, obcięła mu ją frezarka.

Rękę zmarłego dawcy przyszyli Leszkowi Opoce chirurdzy ze Szpitala Świętej Jadwigi w Trzebnicy. Operacją kierował dr hab. Jerzy Jabłecki. Zabieg trwał osiem godzin.

Operację przeprowadzono w kwietniu, w czerwcu pacjent opuścił szpital. Czuje się świetnie, jeździ na rowerze.

Operacje przeszczepienia ręki od zmarłego dawcy przeprowadza się na świecie dopiero od ośmiu lat. Wyczyn chirurgów trzebnickich był 26 z kolei tego rodzaju zabiegiem na świecie. Operacji takich przeprowadza się mało, bo trudno jest znaleźć odpowiedniego dawcę. Zgodność musi być tu znacznie większa, niż w przypadku np. nerki.

- Nie możemy przewidzieć śmierci ewentualnego dawcy - tłumaczy dr Jabłecki - a kiedy potencjalny dawca umrze na drugim końcu Polski? Decydują czas i logistyka.

Szansa dla dzieci

W maju obiegła świat informacja o odkryciu przez polskich badaczy pierwszego leku na rzadką chorobę genetyczną dotykającą dzieci. Dokonał tego zespół prof. Grzegorza Węgrzynaz Katedry Biologii Molekularnej Uniwersytetu Gdańskiego. Choroba Sanfilippo, bo o niej mowa, jest jedną z odmian zaburzeń metabolicznych, prowadzących do degradacji układu nerwowego. Cierpiący na nią dożywają zaledwie 14. roku życia. Choroba polega na tym, że brakuje enzymu rozkładającego związki chemiczne. W innych tego typu chorobach istnieje możliwość dostarczenia potrzebnych enzymów, ale w tym przypadku - nie, ponieważ substancje te nie pokonują bariery krew - mózg. Dlatego Polacy poszukali nowej drogi. Pomocą w tym służy wynaleziona przez nich substancja, zwana genisteiną. Na niej opierać się będzie nowy, pierwszy lek na Sanfilippo.

Nieznany złoty faraon

Sensacyjnego odkrycia dokonali Polacy w Delcie Nilu - odkopali najstarsze w Egipcie złote figurki. Mająpół metra wysokości. Obok archeolodzy znaleźli rytualne noże krzemienne. Zabytki pochodzą z okresu przed zjednoczeniem państwa, mają co najmniej 5100 lat. Precyzja wykonania figurek jest tak duża, że badacze przypuszczają, że przedstawiają one nieznanego z imienia władcę. Wykopaliskami kierował prof. Krzysztof Ciałowicz z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wcześniej podobne znaleziska znane były wyłącznie z górnego Egiptu. Wśród egiptologów panuje przekonanie, że górny Egipt był kolebką starożytnej cywilizacji; tymczasem odkrycie dokonane przez polskich badaczy zmienia ten obraz.

Młoda Polska informatyczna

W tegorocznej, czwartej edycji światowego konkursu dla studentów informatyki " Imagine Cup 2006", rewelacyjnie wypadli Polacy. Piotr Mikulski i Przemysław Dębiak z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Tomasz Błajek z Politechniki Poznańskiej zajęli kolejno wszystkie trzy miejsca na podium.

Organizatorem konkursu jest Microsoft. W tym roku motywem konkursowych rozwiązań były "technologie, które pozwalają żyć zdrowiej". W rywalizacji wzięło udział 65 tys. studentów z całego świata. Do finału, który odbył się w Delhi, zakwalifikowało się 181 uczestników z 42 państw. Było wśród nich 11 uczestników z Polski: sześciu studentów z Politechniki Poznańskiej, trzech z Uniwersytetu Warszawskiego, po jednym z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego i Wojskowej Akademii Technicznej.

Izabela Redlińska, Krzysztof Kowalski, Krzysztof Urbański, Piotr Kościelniak i Łukasz Kaniewski. Współpraca: Rafał Bubnicki

Zespół prof. Węgrzyna odkrył lek na chorobę genetyczną dzieci

Przeszczepu ręki dokonali lekarze z Trzebnicy

Złota figurka sprzed 5100 lat

Kalendarium

MEDYCYNA 12.01

Poparzonej 9-letniej Angelice lekarze z Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie-Prokocimiu przeszczepili na twarz 325 cm kwadratrowych naskórka

ARCHEOLOGIA 21.02

Polsko-egipski zespół archeologów odnalazł w świątyni Hatszepsut grób dostojnika z VIII wieku p.n.e., zachowała się w nim mumia

MEDYCYNA 10.03

Prof. Barbara Malinowska z Akademii Medycznej w Białymstoku została pierwszą laureatką polsko-niemieckiej nagrody naukowej Copernicus

HISTORIA 08.05

Pierwsza w Polsce klinika ratująca książki i archiwalia wydrukowane na tzw. kwaśnym papierze została otwarta w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie

MEDYCYNA 06.06

W Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu zrekonstruowano twarz dziewczynki cierpiącej na niedorozwój czaszki

HISTORIA 27.07

Wrak hitlerowskiego lotniskowca "Graf Zeppelin" zlokalizowali na dnie Bałtyku pracownicy z Laboratorium Geotechniki i Radiogeodezji Petrobalticu

MEDYCYNA 17.08

Pierwszą w Europie rekonstrukcję kości udowej zniszczonej przez nowotwór przeprowadzono w Centrum Onkologii w Gliwicach. W tej samej placówce dokonano pionierskiej w Polsce rekonstrukcji języka dotkniętego rakiem

GENETYKA 06.09

Trzy geny, których mutacje są odpowiedzialne za rozwój niektórych typów raka piersi, zidentyfikował zespół prof. Jana Lubińskiego z Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie

EDUKACJA 11.10

Prof. Maciej Giertych zorganizował w Parlamencie Europejskim "wielogłos" na temat nauczania teorii ewolucji w szkołach Europy; wywołał on zaniepokojenie w środowisku polskich uczonych, wystosowali w tej sprawie list do ministra edukacji narodowej

NAGRODA 24.10

Profesorowie: Piotr Sztompka, Mariusz Ratajczak, Tomasz Dietl, Leon Gradoń zostali laureatami tegorocznych polskich Nobli - nagród Fundacji na rzecz Nauki Polskiej

GEOLOGIA 12.11

Największy znaleziony w Polsce fragment meteorytu, ważący 164 kg- stop metalu i minerałów - zaprezentowali naukowcy w Poznaniu

http://www.rzeczpospolita.pl/