Dinozaury jak u braci Wright

Marcin Ryszkiewicz  2005.10. 26 18:32 Gazeta Wyborcza

Tymczasem na wspaniale zachowanych szczątkach mikrozaura widać wyraźnie pióra nie tylko na górnych, ale i na dolnych kończynach. I w obu przypadkach były to pióra asymetryczne, a więc przystosowane do aktywnego lotu (szersza część lotki przy wnoszeniu skrzydła skręca się pod wpływem ciśnienia powietrza, przez co powstają przerwy między piórami, zaś przy opadaniu ciśnienie powietrza od dołu zamyka te przerwy, tworząc jednolitą powłokę nośną ). Taki zdwojony aparat lotu mógłby może być wydajny w powietrzu, ale na ziemi zwierzę byłoby praktycznie niezdolne do ruchu. Owady mają wprawdzie dwie pary skrzydeł, ale te nie powstały z kończyn, więc na ziemi pozostają im jeszcze trzy pary odnóży, tak że w obu środowiskach jest w czym wybierać. Pierwsze interpretacje mikrozaura przedstawiały go jako stworzenie poruszające się lotem ślizgowym z obiema parami skrzydeł skierowanymi na boki (i raczej nieruchomymi podczas lotu). Jak poruszało się po ziemi, nie wyjaśniono, ale można przypuszczać, że spędzało całe życie na drzewach. Podobnie jak polatuchy, które szybują i też raczej nie opuszczają drzew. Takie nadrzewne dinozaury nigdy wcześniej nie były opisywane. Nie było też jasne, jak bocznie rozpostarte, nieruchome i pokryte długimi piórami nogi-skrzydła mogły służyć do poruszania się po lądzie.

Odkrycie czteroskrzydłych dinozaurów podważyło - jeśli nie obaliło - tezę, że lot rozwinął się u form aktywnie biegających i naziemnych, i utrwaliło przekonanie, że wszystkie fruwające kręgowce - nie tylko ptaki - zaczynały od fazy nadrzewnej i "ślizgowej", ale nie rozwiązywało zagadki, jak takie formy poruszały się w powietrzu.

Próbę rozwiązania tej zagadki przedstawił na dorocznej konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Geologicznego w Salt Lake City z 16.10 br. tandem złożony z wybitnego specjalisty od dinozaurów Sankara Chatterjee z teksaskiego uniwersytetu w Lubbock - i inżyniera od aeronautyki R. Templina zajmującego się dotychczas historią maszyn latających. Autorzy posłużyli się programem komputerowej symulacji lotu u różnych fruwających zwierząt, który już wcześniej z sukcesem posłużył do odtworzenia mechanizmu lotu u takich wymarłych zwierząt jak mezozoiczne pterozaury czy jurajski Archaeopteryx. Efektem tej cyfrowej paleontologii jest nowy model mikrozaura, który nie musi już nienaturalnie rozpościerać nóg w płaszczyźnie poziomej - co stoi w jawnej sprzeczności z budową jego miednicy i kości udowej i z typowym dla tej grupy drapieżnych dinozaurów pionowym ułożeniem kończyn tylnych. Zamiast tego druga para skrzydeł umieszczona jest bezpośrednio pod pierwszą, a jej kościec zgięty jest w kształt litery Z. Przypomina to z boku dwupłatowy samolot, który w ewolucji machin latających też poprzedził swego jednopłatowego następcę.

- Intrygująca jest myśl, że ewolucja ptaków podążała, choć znacznie wcześniej, podobnym torem jak ewolucja samolotów. Jest prawdopodobne, że Microraptor wynalazł dwupłatowe rozwiązanie 125 mln lat wcześniej, niż uczynili to w roku 1903 bracia Wright - stwierdził Chatterjee w jednym z wywiadów. I choć model dwupłatowego dinozaura wygląda dość kuriozalnie, to model dinozaura-ważki był wręcz groteskowy. Ale trudno oczekiwać, by zwierzę, które potraktowano zrazu jako żart ewolucji, wyglądało całkiem poważnie.

http://www.wyborcza.pl