Pierwsza miźdzynarodowa retrospektywa Wojciecha Weissa


2016.03.17 Nasza Polonia

 

 

Gemeentemuseum Den Haag Wojciech Weiss (1875-1950)

Duma polskiej sztuki

19 marca - 12 czerwca 2016

 

 

Wojciech Weiss (1875-1950) jest byę moæe najwaæniejszym polskim artyst± pocz±tku XX wieku. Podobnie jak wspó³czeni mu twórcy, Mondriaan i Kandinsky, poszukiwa³ nowych sposobów ³±czenia sztuki z duchowoci±. Niezbźdn± pomoc± s³uæy³y mu w tym muzyka i fotografia.

 

Choę w Europie ¦rodkowej i Wschodniej Weiss jest doskonale znan± postaci±, to w Europie Zachodniej umkn±³ on naszej uwadze. Gemeentemuseum w Hadze chce to zmienię, organizuj±c pierwszy poza granicami Polski przegl±d jego twórczoci. To wspania³a okazja, by holenderska publiczno¶ę odkry³a tego wybitnego artystź.

 

 

Wojciech Weiss æy³ w burzliwych czasach. By³ wiadkiem zmiany uk³adu si³ w Europie po I wojnie wiatowej oraz podzia³u m³odego państwa polskiego przez Hitlera i Stalina w 1939 roku.

Przed II wojn± wiatow± miźdzynarodowy charakter Europy umoæliwia³ artystom podróæe po wiecie. Utrzymywali oni zagraniczne kontakty oraz zdobywali informacje o najwaæniejszych trendach w Paryæu, Monachium, czy Wiedniu. Wojciech Weiss by³ miźdzy innymi cz³onkiem stowarzyszenia Secesja Wiedeńska, w ramach którego wystawia³ swoje prace wraz z Gustawem Klimtem i Janem Tooropem. Budowa æelaznej kurtyny gwa³townie uniemoæliwi³a dalsze przenikanie siź wp³ywów pomiźdzy Europ± Wschodni± i Zachodni±. Z tego powodu historia sztuki okresu prze³omu XIX i XX wieku opowiadana by³a jednostronnie. Kulturalna luka, która powsta³a w wyniku trwaj±cego pó³ wieku podzia³u Europy, spowodowa³a, æe - mimo końca zimnej wojny oraz ponownego nawi±zania wymiany gospodarczej - dopiero teraz zaczźlimy poszerzaę nasz niepe³ny wizerunek sztuki.

 

 

Japońska inspiracja

Idylliczne ³±ki pe³ne kwiatów, zmys³owe akty, a takæe krajobrazy przedstawiaj±ce w piźknych pastelach tory kolejowe. Mimo æe Weiss by³ uczniem s³ynnego malarza historii Polski, Jana Matejki (1838-1893), to jego sztukź cechuj±, obok aspektów symbolicznych oraz motywów ludowych, równieæ elementy typowe dla art nouveau, a nawet sztuki japońskiej. Jako malarz Weiss przez ca³e æycie z pasj± poszukiwa³ nowych rodków, by wyrazię swój podziw dla piźkna natury. Jego nowoczesne kompozycje oraz szczególne, uduchowione spojrzenie na naturź stawia³y go w jednym rzździe z japońskimi mistrzami. Podobieństwo do nich widoczne jest takæe w serii z torami kolejowymi, któr± Weiss stworzy³ w latach 1897-1902. Rytm linii torów i brak wyra¼nie zarysowanego pierwszego planu sprawiaj±, æe dzie³a te przypominaj± otwarte kompozycje japońskich drzeworytów.

 

 

Muzykalne obrazy i fotografie

Studiuj±c ³±czenie róænych typów doznań zmys³owych w malarstwie i muzyce, Weiss upodoba³ sobie szczególnie Chopina. Portret polskiego kompozytora naleæa³ do najciekawszych obrazów Weissa. Zagin±³ on niestety, a nasze wyobraæenie o nim opiera siź obecnie jedynie na serii studiów do portretu oraz szkicu opublikowanego w dwóch znacz±cych czasopismach okresu M³odej Polski, Æycie i M³odo¶ę. Zarówno studia do portretu, jak i szkic moæna obejrzeę na wystawie.

Na prze³omie XIX i XX wieku w Polsce zg³źbianie moæliwoci zastosowania fotografii w sztuce nie by³o rozpowszechnione. Jednak zafascynowany tym medium Weiss pos³ugiwa³ siź nim w swych kreatywnych malarskich eksperymentach. Fotografie Weissa, zachowane w formie szklanych negatywów i odbitek stykowych, uchylaj± r±bka tajemnicy o tym, co dzia³o siź za drzwiami jego atelier.

Weiss by³ jednym z czo³owych inicjatorów nowatorskiego artystycznego ruchu M³oda Polska. Ta grupa kompozytorów, muzyków i malarzy odrzuca³a tradycyjne idee wczesnego romantyzmu.

 

 

Twórczo¶ę Wojciecha Weissa nie jest znana holenderskiej publicznoci. Wojciech Weiss - Duma polskiej sztuki to jego pierwsza duæa solowa wystawa poza granicami Polski, która pokazuje ponad sto najwaæniejszych dzie³ pochodz±cych ze znacz±cych muzeów w Polsce - z Warszawy, Krakowa i Poznania -, oraz ze zbiorów prywatnych. To wyj±tkowa szansa, by zapoznaę siź z imponuj±c± twórczoci± artysty i szczególna okazja, by siź ni± zachwycię. Wystawa bździe do obejrzenia tylko w Hadze.

 

 

Publikacja

Z okazji wystawy WBOOKS wyda³o bogato ilustrowany katalog p.t. Wojciech Weiss (1875-1950) - De trots van Polen (22,50 Euro). Jest to pierwsza publikacja na temat tego polskiego artysty po niderlandzku z tekstem Ruth Kaloeny Krul oraz Zofii Weiss.

 

 

Wystawa powsta³a w cis³ej wspó³pracy z Fundacj± Muzeum Wojciecha Weissa, prywatnymi kolekcjonerami, Muzeum Narodowym w Krakowie, Muzeum Historycznym Miasta Krakowa, Muzeum Narodowym w Poznaniu oraz Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie.

 

Wiźcej informacji: dzia³ PR, Brigitte Timmermans (070) 33 81 137 / 06 41 229772 btimmermans@gemeentemuseum.nl

http://www.gemeentemuseum.nl

 

Eerste internationale Wojciech Weiss retrospectief

 

 

Gemeentemuseum Den Haag - Wojciech Weiss (1875-1950)

De trots van Polen

19 maart 2016 t/m 12 juni 2016

 

 

Wojciech Weiss (1875-1950) is misschien wel de belangrijkste Poolse kunstenaar uit het begin van de twintigste eeuw. Net als zijn tijdgenoten Mondriaan en Kandinsky zocht hij naar nieuwe manieren om spiritualiteit met kunst te verbinden. Muziek en fotografie waren voor hem onmisbare kunstvormen die hem daarbij hielpen. In Oost Europa is Weiss een historisch icoon, in West-Europa ontsnapte hij aan onze aandacht. Gemeentemuseum Den Haag brengt daar nu met de eerste overzichtstentoonstelling van Wojciech Weiss buiten Polen verandering in. Een prachtige kans voor het Nederlandse publiek om deze grootmeester te ontdekken.

 

 

Wojciech Weiss leefde in een stormachtig tijdperk en maakte de Eerste Wereldoorlog mee, die de indeling van Europa drastisch veranderde. Het nieuwe Polen werd in 1939 door Hitler en Stalin verdeeld. Voor de Tweede Wereldoorlog kende Europa een internationaal karakter, waarbij kunstenaars gemakkelijk de wereld over reisden. Ze onderhielden internationale netwerken en stelden zich op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen in Parijs, München en Wenen. Zo was Wojciech Weiss onder andere lid van de Wiener Secession waar hij samen met Gustav Klimt en Jan Toorop exposeerde. Het IJzeren Gordijn maakte abrupt een einde aan deze kruisbestuivingen tussen Oost- en West-Europa. Dit zorgde ervoor dat het verhaal van de kunstgeschiedenis rond 1900 eenzijdig is verteld. Door een halve eeuw afgescheiden van elkaar te hebben geleefd, is er een cultureel gat ontstaan waardoor we - ondanks het einde van de Koude Oorlog en de economische uitwisseling nadien -nu pas toekomen aan het herstellen van deze eenzijdige beeldvorming.

 

Inspiratie uit Japan

Droomachtige bloemenvelden, sensuele naakten en spoorbaanlandschappen in pasteltinten. Hoewel Weiss een leerling was van de befaamde Poolse historieschilder Matejko (1838-1893), kenmerkte zijn werk zich naast symbolische aspecten ook door elementen uit de art nouveau en Japanse kunst. Hij was een schilder die zijn hele leven lang hongerig zocht naar nieuwe middelen om uitdrukking te geven aan zijn bewondering voor de schoonheid van de natuur. Met moderne composities en een bijzondere, bijna spirituele kijk op de natuur stond Wojciech Weiss dicht bij de Japanse meesters. Ook in de serie van spoorbaanlandschappen die hij tussen 1897 en 1902 maakte, komt dit tot uiting. Het ritme van de lijnen van de rails en het ontbreken van een duidelijke voorgrond maken dat deze werken veel weg hebben van de open compositie van Japanse houtsneden.

 

 

Muzikale schilderijen en fotografie

In zijn zoektocht naar een zintuigelijk verband tussen schilderen en muziek, koesterde Weiss een bijzondere liefde voor Chopin. Tot Weiss’ meest bijzondere schilderijen behoort een portret van deze Poolse componist. Helaas is dit schilderij verloren gegaan. Het is alleen nog bekend van een reeks voor - studies en door een tekening die gepubliceerd werd in twee voor Jong Polen belangrijke tijdschriften, Æycie and M³odo¶ę, die allemaal op de tentoonstelling te zien zijn. Onderzoek naar de kunstzinnige mogelijkheden van de fotografie was in Polen voor de eeuwwisseling in 1900 nog heel ongebruikelijk. Wojciech Weiss interesseerde zich echter voor dit medium en gebruikte het als een instrument voor creatieve experimenten in zijn schilderkunst. De foto’s van Weiss, die in de vorm van glasplaten en contactdrukken bewaard zijn gebleven, geven een kijkje achter de schermen uit zijn atelierpraktijk.

Weiss speelde een belangrijke rol binnen de artistieke vernieuwingsbeweging M³oda Polska (Jong Polen). Deze groep componisten, schrijvers en kunstenaars zette zich af tegen de traditionele ideeėn van de vroege romantiek.

 

 

Het werk van Wojciech Weiss is voor het Nederlandse publiek onbekend. Wojciech Weiss - De trots van Polen is de eerste grote solotentoonstelling buiten Polen en brengt meer dan honderd van zijn belangrijkste werken bijeen uit grote Poolse musea in Warschau, Krakau en Poznań en particuliere collecties, een unieke kans om een beeld te krijgen van zijn indrukwekkende oeuvre. Een bijzondere mogelijkheid om te genieten van het werk van Weiss. De tentoonstelling is enkel in Den Haag te zien en zal niet doorreizen.

 

 

Publicatie

Bij de tentoonstelling verschijnt de rijk geļllustreerde Nederlandstalige catalogus Wojciech Weiss (1875-1950) - De trots van Polen (22,50 Euro), de eerste publicatie over de Poolse kunstenaar in het Nederlands. Uitgegeven door WBOOKS met teksten van Ruth Kaloena Krul en Zofia Weiss.

 

 

De tentoonstelling is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de Stichting Wojciech Weiss Museum en toont belangrijke bruiklenen van ondere andere het Nationaal Museum in Krakau, het Historisch Museum Warschau, het Nationaal Museum in Poznań, het Fryderyk Chopin Museum in Warschau en Royal Wawel Castle in Krakau.

 

 

Voor meer informatie: afdeling Persvoorlichting, Brigitte Timmermans (070) 33 81 137 / 06 41 229772 btimmermans@gemeentemuseum.nl
http://www.gemeentemuseum.nl