2 maja obchodzi si w Polsce - po raz pierwszy po wojnie - Dzie Polonii i Polakw za Granic. Symboliczne wito ma by wiadectwem zwizkw kraju z polsk diaspor, o ktrej przypominamy sobie, gdy potrzebujemy jej pomocy, albo gdy ktry Polonus wejdzie w polityczna szkod i donosz o tym wiatowe media.

 

W artykule 6 (pkt. 2) Konstytucja RP stwierdza: "Rzeczpospolita Polska udziela pomocy Polakom zamieszkaym za granic w zachowaniu ich zwizkw z narodowym dziedzictwem kulturalnym". Konstytucja jednak nie daje adnych recept, jak zwizki Polakw zagranicznych z krajem utrwala i na czym pomoc pastwa ma polega. Ma to swoje liczne konsekwencje i wywouje mnstwo kopotw. Trudno zreszt uku jedn recept na relacje z kilkunastomilionow (od 15 do 17, a moe nawet - 19 milionw?) diaspor, rozrzucon od Wadywostoku po Alask, od Norwegii po RPA.


Co to jest - Polonia?

Po pierwsze, nie wiadomo waciwie, co to ta Polonia jest. Nie ma jednolitej definicji, ktra przy pomocy ostrych kryteriw pozwalaaby kogo do Polonii zaliczy, a kogo innego z jej szeregw wykluczy. Intuicyjnie zaliczamy do Polonii dawnych emigrantw, ktrzy od lat mieszkaj i pracuj za granic, niezalenie od powodw, ktre skoniy ich bd zmusiy do wyjazdu i osiedlenia si daleko od Polski. Za Poloni uznaje si take tych obywateli obcych pastw, ktrych rodzice, a nawet - dziadkowie zamieszkali z dala od kraju.

 

Wrd Polonii znajdzie si wic - jeli tylko tymi kryteriami si posuy - i Jan Nowak-Jezioraski, ale i Zbigniew Brzeziski, a take - Edward Moskal. Polonusem bdzie zatem Czesaw Miosz i Stanisaw Baraczak, Dariusz Michalczewski i Edward Obiaa. By take Gustaw Herling-Grudziski i Jzef Czapski. Jest te pk Ryszard Kukliski oraz prezydent Ryszard Kaczorowski. Proste, nieprawda?

 

Czy do Polonii zaliczy jednak tych Polakw, mieszkajcych za granic, od ktrych po prostu granica si oddalia, zostawiajc ich dom na terenie obcego pastwa? Setki tysicy Polakw yje na Litwie, Biaorusi i Ukrainie. Nie mwic o wysiedlonych si do Kazachstanu, Turkmenistanu czy na Syberi. Polski parlament, ustanawiajc komisj sejmow "do spraw Polonii i Polakw za granic" w poprzednich kadencjach zdecydowa jednoznacznie: oni s te Poloni i jaka pomoc oraz opieka pastwa polskiego im si naley.

 

Jednak Polonia to twr daleko bardziej skomplikowany, zoony i niejednolity. W zalenoci od kraju, w ktrym mieszkaj, od pokolenia, ktre za granic yje, od poczucia swoich zwizkw z krajem rodacy maj inne wobec Polski i jej wadz oczekiwania.

Polacy z Kazachstanu chcieliby zwyczajnie do kraju wrci. Polonusi z Kanady koczc odwiedziny u rodziny w omy, nie mie adnych problemw na Okciu, gdzie stra graniczna - widzc polskie nazwisko - da polskiego paszportu. A Polacy z Litwy znw pragn mie polskie podrczniki do nauki jzyka i poczucie traktowania przez wadze litewskie takiego, jakie ma mniejszo litewska w Polsce. Problemy Polakw w USA s zupenie innej natury, ni problemy naszych rodakw w Niemczech.

Pnocna Ameryka to kontynent samych imigrantw, przybysze z Polski nie s tam inni ni Irlandczycy, w Niemczech za skcone organizacje polonijne utrudniaj kontakt z miejscowymi wadzami, ktre czuj si zwolnione z finansowania dziaalnoci polskiej grupy etnicznej, ktra domaga si, by uzna j za etniczn mniejszo.

 

Najwikszy jednak kopot z Polakami mieszkajcymi za granic maj wadze krajowe. Wida to zwaszcza na przykadzie konfliktw, jakie ostatnio oddaliy wiele rodowisk polonijnych od kraju.

 

Roman migielski z Danii, sekretarz Europejskiej Unii Wsplnot Polonijnych, uj relacje midzy Poloni i krajem w ten sposb: "Mamy oglne odczucie, e Polonia jest traktowana przez Kraj (wadze, czyli rzd i Sejm - Senat rni si tutaj od pozostaych) jako pite koo u wozu - potrzebne tylko wtedy, gdy jedno z pozostaych k si zepsuje (vide powodzie, akcje humanitarne itp.)." Za prezes Australijskiej Rady Organizacji Polonijnych, Janusz Rygielski uwaa, e "Przez kilkadziesit lat traktowano Poloni na Zachodzie jako zbir renegatw i oportunistw, nie dostrzegajc Polakw na Wschodzie. Po 1989 r. oficjalnie uznano Polonie. Nie uwzgldniono jednak w planach rekonstrukcji pastwa wykorzystania kwalifikacji oraz dowiadczenia Polakw z zagranicy w tworzeniu nowej polskiej rzeczywistoci, czyli demokracji i wolnego rynku. Ci, ktrzy wrcili, to na og fachowcy zatrudnieni w firmach zagranicznych oraz drobni producenci. Nie pomylano rwnie o tym, aby nowe stosunki z Poloni budowa na zasadach partnerskich. Polonia, owszem, jest protekcjonalnie poklepywana, czasem prawi si jej komplementy, ale dziaania wadz polskich nie dotykaj istoty sprawy."

 

Paszport Polonusa

Wedug polskiego prawa obywatelem polskim jest osoba urodzona z polskich (polskie obywatelstwo majcych) rodzicw. Polak zatem rodzi si z nadan mu przynalenoci pastwow, niezalenie od tego, w jakim kraju odbd si narodziny. Obywatelem polskim jest, zatem np. Zbigniew Brzeziski, a jakby si uprze i traktowa przepisy a la lettre, to take Edward Moskal.

Ta zasada ma swoje rozliczne konsekwencje, o ktrych mwi odwiedzajcy ojczyzn Polonusi. Skar si, e s przepytywani przez polsk stra graniczn, szczeglnie, gdy kto nosi typowo polskie nazwisko. Bywa, e od osb z podwjnym obywatelstwem nieoczekiwanie da si odbycia suby wojskowej w Polsce.

 

Od wielu miesicy rodowiska polonijne w USA prowadz kampani wysyania do polskich wadz listw z daniem uznania prawnego obywatelstw krajw staego zamieszkania cznie z prawem do ochrony konsularnej tych krajw w czasie przebywania na terytorium RP; uatwienia Polakom ze Wschodu w nabywaniu bd przywracaniu polskiego obywatelstwa; znacznego uproszczenia procedury jego zrzekania si (w tej chwili wymaga to przedkadania licznych, uwierzytelnionych dokumentw,); zniesienia automatycznego nabywaniu obywatelstwa polskiego dla dzieci urodzonych i mieszkajcych na stae poza granicami RP i posiadajcych inne obywatelstwa.

 

Od 1962 roku obowizuje wci ta sama ustawa o obywatelstwie. Parlament po raz kolejny rozpocz prac nad projektem nowej ustawy, zaprosi do niej rodowiska emigracyjne, jednak te uwaaj, e konsultacje s fikcyjne.

Na internetowych stronach serwisu PoloniaMichigan jego twrca Wojciech Ostrowski zaoy w 2001 roku ForumPolonia, ktre prowadzi na wasn rk dyskusj o obywatelstwie. Ostrowski zastrzega si, e "jego" konsultacje nie s konkurencyjne, natomiast daj szans penego wyartykuowania oczekiwa Polakw za granic. "Proponowany sposb prowadzenia konsultacji wychodzi na przeciw intencjom wadz w Warszawie, usprawni demokratyczny proces tworzenia prawa, uatwi zrozumienie istniejcych problemw oraz podjcie trafnych i jake wanych decyzji, a w rezultacie pozwoli na stworzenie nowego projektu ustawy o obywatelstwie - ustawy w peni nowoczesnej i odzwierciedlajcej istniejce realia oraz speniajcej oczekiwania zarwno Polonii zachodniej jak i Polonii na Wschodzie." - stwierdza W. Ostrowski.

Kolejka do repatriacji

Od pocztku przeomu w 1989 roku do Polski ciurka strumyczek repatriantw z krajw byego ZSRR. Do niedawna ich sytuacja prawna nie moga by uregulowana. Z kolei ustawa o repatriacji do Polski, przyjta przez Sejm poprzedniej kadencji, wykluczya pomoc pastwa dla repatriantw z Ukrainy, Biaorusi i Rosji. Waciwie daa szans tylko Polakom z Kazachstanu, bo oni s najczciej obecni w mediach.

Radek Sikorski wiceminister SZ w rzdzie J. Buzka odpowiedzialny za kontakty z Poloni, zauway na zjedzie Polonii, e to dziki jego staraniom Polska wypowiedziaa konwencj pamitajc jeszcze czasy ZSRR, ktra nie dopuszczaa moliwoci ubiegania si o obywatelstwo polskie przez osoby posiadajce jednoczenie obywatelstwo kraju zamieszkania. "Nic nie stoi na przeszkodzie, by Polacy na Biaorusi i Ukrainie mogli ubiega si o paszport z orzekiem w koronie" - mwi minister.

 

Oczywicie, nic poza pienidzmi, ktrymi pastwo polskie ma prawo wspiera tylko przybyszw ze rodkowej Azji (wizy repatriacyjne wydaje si tylko Polakom z tamtego wanie regionu, cho w drodze rozporzdzenia Rada Ministrw moe wskaza inne pastwa lub czci Rosji, z ktrych repatriacja bdzie uatwiona). Chyba, e znajd sponsora. Bywa, e poszczeglne gminy s sponsorami. Odnotowa te mona inicjatyw szwedzkich Polakw, ktrzy starali si rozpocz szersz akcj sponsorowania powrotu Polakw ze Wschodu.

Karty Polaka do rozdania

Lekarstwem na repatriacj, ktre miaoby zniechci do powrotu do Polski, by projekt wprowadzenia tzw. Karty Polaka dla rodakw ze Wschodu. Projekt Senatu pad jednak pod ciarem rzdowych argumentw ekonomicznych: Wedug szacunkw wstpnych, zawartych w projekcie stanowiska rzdu, koszty realizacji mogyby wynie ok. 111 mln z na kade 10 tysicy osb, ktre chciayby w peni wykorzysta uprawnienia wynikajce z Karty Polaka. Nie mwic o kosztach politycznych.

 

Przykadem mog by skutki wprowadzenia podobnej "Karty Wgra", ktre wywoao kryzys w stosunkach midzy Wgrami i Sowacj oraz Rumuni. Co nie oznacza, e rodowiska polskie na Wschodzie nie oczekuj na jakie propozycje.


Zbigniew Zwarycz ze Lwowa pisa w wierszu opublikowanym w australijskim Tygodniku Polskim: Kochana Ojczyzno,/ Dawno jestem siwy,/ y z dala od Ciebie/ Nie mam wicej siy./ (...) O Tobie mylaem,/ W sercu z Tob yem,/ W syberyjskiej tajdze/O Tobie marzyem! / Wrciem do Lwowa,/ Ciebie ju nie byo./ (...) Droga ma Ojczyzno/Posuchaj Rodaka,/ Ofiaruj mi wreszcie/ T Kart Polaka. (...) W Senacie obecnej kadencji prace nad now wersj ustawy o Karcie Polaka ju si rozpoczy.

 

Polonus wyborczy

Pity kopot to udzia Polonii w yciu kraju i jej wpyw na to, co tu si dzieje. Najwyraniej wida to po udziale Polonusw w wyborach krajowych. W oywionej dyskusji powyborczej w ubiegym roku na stronach internetowych Wirtualnej Polski mona byo przeczyta opinie krajowych internautw:

 

Misiek: Skoro nie mieszkaj w kraju, nie powinni mie nawet prawa wyborczego, bo to nie oni odczuwaj bezporednio skutki rzdzenia. Jazon: Wybrali Ameryk, wic niech tam gosuj. Trumna: Trzeba by byo si zastanowi czy rodacy powinni mie prawo gosu w wyborach....niestety sabo si orientuj w polityce i sytuacji w Polsce... nie chc, eby kto mia wpyw na rozwj Polski bez wiedzy o sytuacji w kraju. hirurh0751: Niech uciekinierzy z Polski siedz cicho i nie wtrcaj si do spraw pastwa, z ktrego uciekli, by sprzta biura w USA.

Niektrzy starali si wyjani przyczyny wynikw wyborw w USA, gdzie zwyciya Liga Polskich Rodzin: - Jeeli w USA w 22 okrgach wygrywa Liga Polskich Rodzin, to wiadczy dobitnie o niezrozumieniu sytuacji w RP.

 

W wyborach w 2001 do urn poszo w caych Stanach Zjednoczonych 7081 osb. Oznacza to, e frekwencja bya najnisza od 1989 roku. Najczciej wskazywan przyczyn niskiego udziau w wyborach by, wprowadzony po raz pierwszy, wymg rejestracji. "W istocie przepis ten utrudnia udzia w gosowaniu, zmusza bowiem do wczeniejszych odwiedzin w konsulacie bd wysania danych poczta, faksem, e-mailem lub podania ich przez telefon.

Wywoao to niezadowolenie, spodziewano si nawet z tego powodu protestw, ale obawy te okazay si nieuzasadnione, bo poza pojedynczymi przypadkami protestw nie byo. Co wicej, nie wszyscy zarejestrowani zjawili si w punktach wyborczych w dniu gosowania" - w kilka dni po wyborach pisa Maciej Wierzyski, redaktor naczelny nowojorskiego Nowego Dziennika.

Jednak Polonia chce zachowa wpyw na wydarzenia w Polsce, take - gosujc. Portal Polonii duskiej przeprowadzi ankiet, zadajc pytanie "Czy Polonia powinna mie prawo gosowania w polskich wyborach?" (sonda rozpoczto w padzierniku 2001). Odpowiedziao 439 osb, z ktrych ponad 55 proc. wybrao "tak".

 

Kopot z Moskalem

Wynika z odmiennego postrzegania spraw krajowych. Szczeglnie byo to widoczne w czasie ubiegorocznego zjazdu Polonii, na ktrym nie pojawi si ani premier Buzek, ani minister Bartoszewski.

By to skutek burzy, jak zapocztkowa Edward Moskal, atakujc innego Polonusa - Jana Nowaka-Jezioraskiego (oskary go o kolaboracj z Niemcami w czasie wojny). Awanturnicze, antysemickie wypowiedzi prezesa Kongresu Polonii Amerykaskiej zamkny mu drzwi nie tylko polskich wadz, take amerykaski prezydent, przygotowujc swoj podr do Polski, odmwi spotkania si z Moskalem.

Dyskusja wok Jedwabnego i ksika Jana Grossa pogbiy izolacj niektrych rodowisk polonijnych. W USA mona mwi rne rzeczy, antysemityzm jednak uniemoliwia wstp na polityczne salony. W lad za Moskalem ministra Bartoszewskiego zaatakowa Jan Kobylaski, prezes Unii Stowarzysze i Organizacji Polonijnych Ameryki aciskiej (USOPA), polski konsul honorowy w Urugwaju. Tego ju byo zbyt wiele i Kobylaski przesta by konsulem.

 

Tymczasem jednak wadze Polski nie s w stanie sformuowa konsekwentnej polityki wobec Polonii. Posugujc si przykadem Moskala: wiemy, jakie szkody czyni jego wypowiedzi (ostatnio pozbawione podstaw zarzuty, ktre postawi w Chicago kandydatowi do Izby Reprezentantw pochodzenia ydowskiego, z ktrym konkurowaa Polka Nancy Kaszak, spowodoway, e nasza rodaczka przepada w prawyborach), ale akceptujemy jego bywanie na salonach. E. Moskal bdzie jednym z 3 przedstawicieli Ameryki Pnocnej, ktrzy wezm udzia w uroczystej sesji Senatu 30 kwietnia. By moe bdzie przemawia po prezydencie i premierze. W zeszym roku odwiedzi go Andrzej Lepper.

 

9 punktw SLD

Pierwszym dokumentem o charakterze programowym, jaki w ostatnich latach zosta opublikowany, a w ktrym nakrelono oglne linie polityki wobec Polonii, by dziewiciopunktowy projekt SLD, ktry przed wyborami pilotowa pose Jerzy Szteliga. SLD, przygotowujc si do przejcia wadzy, zastanawia si nad stosunkami Polonii z krajem. W 9 tezach SLD podda ostrej krytyce dziaania bd zaniechania rzdu Jerzego Buzka oraz niewydolno struktur administracyjnych, zobowizanych do wsppracy z Poloni. W sferze postulatw Sojusz by bardziej oszczdny a jego propozycje nie miay charakteru rewolucyjnego, lecz raczej kosmetyczny. Istotne jednak jest nie tylko to, co w tym dokumencie mona znale, lecz take to, czego w nim nie ma: nie jest okrelona rola Senatu w utrzymywaniu relacji z Poloni, nie wiemy, co SLD sdzi o Stowarzyszeniu "Wsplnota Polska" i o Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie" (cho poddaje je mocno zawoalowanej krytyce) itd.

 

Mona si spiera z jego szczegowym propozycjami, ale przyzna trzeba, e wczeniej nikt o Polonii w ten sposb nie wypowiada si. Najbardziej aktywna wobec rodowisk Polakw za granic prawica wykonuje najchtniej gesty symboliczne - uczestniczy w kongresach, odsania, wizytuje, natomiast sabo wida jej zapa przy tworzeniu prawa, uwzgldniajcego potrzeby Polonii.

 

Z ca pewnoci skromne rodki, ktre Senat przeznacza na pomoc Polonii (45 mln z, o 10 procent mniej, ni w 2001 r.) bd nadal rozdzielane przez Wsplnot Polsk i Fundacj Pomoc Polakom na Wschodzie, cho w tym roku Senat zostawi sobie kilkumilionow rezerw. Kada zotwka bdzie, jak zapowiada sen. Jerzy Rzemykowski, ogldana pod wiato. Musi by np. uregulowana kwestia stypendiw dla modziey ze Wschodu: 70 procent absolwentw polskich uczelni, ktrzy przyjechali do nas studiowa zza wschodniej granicy, nie chce wraca do swoich krajw. "Celem polityki polskiej powinno by odtwarzanie cieniutkiej warstwy polskiej inteligencji w tych krajach" - mwi marszaek Senatu Longin Pastusiak na spotkaniu z dziennikarzami 8 kwietnia.

 

Co wic robi z Poloni?

W sejmowym expose Leszek Miller pomin w ogle takie zjawisko, jak Polonia. Niemieccy Polonusi z Bawarii zareagowali gniewnym owiadczeniem, w ktrym pisali "Dzi, po przejciu wadzy przez Sojusz Lewicy Demokratycznej, tkwicy swymi korzeniami w poprzednim systemie, premier nowego rzdu znowu nie zauwaa Polonii. Czy ma to by kara za Jej  niezomn, antykomunistyczn postaw?".

W styczniu premier Miller jednak dostrzeg Poloni w czasie wizyty w Szwecji, gdzie spotka si z reprezentantami organizacji polonijnych, zrzeszonych w Kongresie Polakw w Szwecji i Zrzeszeniu Organizacji Polskich, oraz przedstawicielami polonijnych zwizkw branowych i rodowiskowych. Powiedzia wtedy, e Polonia stanowi integraln cz spoeczestwa i narodu polskiego, a Polska potrzebuje i oczekuje wsparcia rodowisk polonijnych. - Warto jednoczy wysiki na rzecz rozwoju kraju.

Senat nadal jest szafarze rodkw na dziaalno Polonii i pomoc Polakom za granic, szczeglnie na Wschodzie. Wsplnota Polska i Fundacja Pomoc Polakom na Wschodzie wci utrzymuj prymat rozdzielajc rodki na dziaalno polonijn. Jednak na niedawnym posiedzeniu senackiej Komisji Emigracji jej przewodniczcy sen. Jerzy Rzemykowski zapowiedzia, e i inne organizacje pozarzdowe dziaajce na rzecz Polonii, bd w przyszoci uwzgldniane przy tworzeniu budetu.

Nie ma bowiem powodu, by dotychczas sprawujca quasi monopol w tej dziedzinie Wsplnota Polska korzystaa ze rodkw publicznych take na zwikszanie swojego wasnego majtku. Kiedy WP miaa trudnoci z zakupem budynku na Dom Polski w Kaliningradzie, postanowia kupi dwie kamienice w Elblgu. "A jaka Polonia jest w Elblgu?" - zapyta prezesa Wsplnoty marszaek Longin Pastusiak.

Janusz Rygielski przypomina, e "nie prowadzi si rwnie aktywnej polityki zagranicznej, w czci istotnej dla polskiej diaspory.  Na przykad, sprawy Polakw w danym kraju nie wpywaj na charakter tej polityki.  Nie myli si o celowoci ekspansji jzyka polskiego i zapewnieniu dobrej informacji o Polsce w innych krajach. 

Gdyby istniaa taka polityka, to Polacy mieszkajcy poza Polska rwnie by skorzystali." To stwierdzenie okrela wic pole, jakie powinno by przez Polsk zagospodarowane.

Na razie w Ministerstwie Spraw Zagranicznych zlikwidowano departament Polonii, jej sprawy wczajc do departamentu konsularnego. Tak, jakby problemy Polonusw sprowadzay si tylko do stosunkw urzdowych z Polsk, a rozwiza je mogliby konsularni urzdnicy. Krtkowzroczna decyzja, podyktowana nie bardzo wiadomo, jakimi wzgldami, moe sta si symbolem stosunku polskich wadz do Polonii, dla ktrych najatwiejsze jest wykonywanie pompatycznych, doranych gestw, w rodzaju deklaracji Dnia Polonii czy obchodw 200 rocznicy urodzin Ignacego Domeyki, albo spotka z polonijnymi dziaaczami. Praktycznie wci jest niemoliwe zbudowanie jednoliteg programu wsppracy Kraju ze rodowiskami polskimi za granic.

 

Wci nie udao si zdecydowa, kto powinien t polityk formuowa i prowadzi. Nic wic dziwnego, e na uroczystym posiedzeniu Senatu 30 kwietnia ma pojawi si Edward Moskal, ktry mwi o poprzednim ministrze spraw zagranicznych, e ten w Knessecie wysuchiwa atakw na Polsk "niedorzecznie trzsc si przed wszystkim, co pochodzio od spoecznoci ydowskiej lub agentw Izraela." W licie do Jerzego Buzka za pisa: "Co mnie pociesza to fakt, e jak Bg pozwoli bdzie pan (premierem) tylko do wiosny".

A w grudniu, ju po zmianie rzdu, o wsppracy mwi w wywiadzie dla chicagowskiego tygodnika Express: "Uwaam, e wsppraca z premierem Millerem bdzie ukadaa si bardzo dobrze. Tu po objciu przez niego prezydentury (tak w oryginale - przyp. PR) wysalimy mu list gratulacyjny, na ktry ciepo odpowiedzia."

 

Na szczcie kompleks Moskala nie ciy tak silnie nad relacjami z Poloni: nowe inicjatywy organizacyjne w USA - np. powstanie Forum Polonii w Nowym Jorku - s w Polsce dostrzegane. Polonia moe take, w niewielkim cho stopniu, uniezaleni si od wadz w Polsce, take dziki coraz gstszej sieci komunikacji internetowej, ktra pozwala trafi z informacjami szybko i bezbdnie oraz publicznie wypowiada si w kadej sprawie. W ogle Internet stwarza przestrze, w ktrej coraz atwiej spotykaj si Polonusi. Setki witryn organizacji i klubw polskich, w USA zwaszcza, tworz now tkank, ktr trzeba uwzgldnia, formuujc cele dla polskiej polityki wobec Polakw za granic.

 

O roli Internetu tak mwi Walenty Tyszkiewicz, autor synnych wrd Polonii rozsyanych za porednictwem Internetu "Listw z Turkmenistanu": " to gwnie dziki internetowi moemy donie swj gos do Polski i Polonii. Dopki nie mielimy Internetu, nie moglimy doczeka si nawet minimalnego wsparcia ze strony Kraju. Jednak Internet nie moe w peni zastpi kontaktw osobistych." A Grace Wychowaska, redaktorka serwisu "Nasza Polonia", tak o roli tego medium sdzi: "W Holandii Internet jest waciwie jedynym rdem informacji dla Polonii. Nie mamy holenderskich gazet polonijnych. Internet sta si wan pomoc w komunikacji i moliwoci w odbiorze i przekazywaniu informacji o Polonii i Polsce. Internet na pewno zblia Poloni jak i zblia wiat."

 

Jak dotd jednak mao kto w Polsce zauway, e wiat si zmienia. Internetowe strony Wsplnoty Polskiej s nieaktualne, serwis Polskiej Agencji Prasowej "Polonia dla Polonii" si rzeczy nie odzwierciedla wszystkiego, co w wiecie Polonii si dzieje. Polska Agencja Informacyjna, do ktrej statutowych obowizkw naley praca dla Polonii, nie ma rodkw na utworzenie serwisu dla Polonii. Polski nie sta take na wydawanie pisma, promujcego nasz kraj wrd Polonii (dawny miesicznik "Polska" nie wychodzi od 10 lat).

Oczywicie, Internet zaatwi tylko niewielk cz potrzeb Polakw za granic, nie zastpi rozwiza prawnych, ani dugofalowej polityki pastwa. Ta kwestia naley do wiata politykw, ktrzy, jak si wydaje, chtnie widzieliby Poloni jako wsparcie realizacji ich wasnych, doranych planw i interesw. Nie ma nadal jasnoci, kto waciwie powinien koordynowa dziaania wobec Polonii. Obok Senatu i MSZ cay czas o dobre relacje z Polakami za granic zabiega prezydent. By moe to najbardziej korzystne rozwizanie, by wanie jego kancelaria sprawowaa opiek nad Poloni, jest przecie najbardziej odporna na biece polityczne koysanie.

 

Katalog spraw do rozwizania jest przeogromny, cho wobec problemw ekonomicznych i politycznych, z jakimi boryka si kraj moe nie najwaniejszy. Dotyczy jednak naszych rodakw, o ktrych zawsze powinnimy pamita, tak jak oni - o nas pamitaj.

 

Piotr Rachtan

b. redaktor naczelny byego Serwisu Polonia Wirtualnej Polski

E-mail: piotr.rachtan@wp.pl

PS: tekst wycofany z Polityki, dla ktrej by zbyt "encyklopedyczny" a za mao skandalizujcy.

(2002.04.26. Nasza Polonia)