Tragedia na Gibraltarze

 

2002.10.01 Relacje

 

Podobno nie byo adnego wypadku na Gibraltarze! Liberator generaa Sikorskiego wystartowa bez przeszkd, wznis si do gry a potem agodnie wodowa na morzu. Ton, zgodnie z "zasadami sztuki" przez 8-10 minut. Lotnisko w Gibraltarze jest bardzo trudne i takie niepowodzenia przy starcie zdarzay si do czsto, tak czsto, e nawet przestano ju zwraca na to uwag. Zreszt, zwykle po takim niefortunnym starcie i wodowaniu nie byo adnych ofiar tylko miech kolegw pilota.

 

Kade pokolenie pisze na nowo histori swojego narodu. Niekiedy nowa wersja odbiega do daleko od poprzedniej... W serii artykuw opublikowanych ostatnio przez polskie wydanie Newsweeka ich autor, Dariusz Baliszewski, stawia np. tez, e genera Sikorski nie zgin w katastrofie na pokadzie Liberatora, lecz ju wczeniej na Gibraltarze, w paacu gubernatora:

"Jak sdz, okoo 16.30 stwierdzono, e Sikorski nie yje. Nie yli te inni czonkowie polskiej ekipy. Zostali zabici w kach, gdy spali lub odpoczywali w samej bielinie. Nikt nie wiedzia, kto by sprawc."

Wiele wersji

O samym wypadku i mierci kry wiele wersji. S to relacje osb obecnych wtedy w Gibraltarze, listy, meldunki. Wersje te rni si jednak tak bardzo od siebie, e warto si zastanowi, czy wrcz komu nie zaleao na zaciemnieniu obrazu. Ot choby przytoczona w Newsweeku opowie brytyjskich onierzy, ktrzy obserwowali start z play, gdzie jakoby zaywali kpieli o godz. 23.30... Kto na Boga kpie si w morzu tak pno. Na pewno nie Anglicy, ktrzy o tej porze powinni siedzie w klimatyzowanej kantynie i popija whisky z lodem.

"Henry Carr, angielski sierant, ktry wczeniej na Skale wraz ze swymi onierzami doliczy si dwudziestu kilku ludzi wsiadajcych do samolotu, wobec przeduajcego si w nieskoczono startu zaproponowa kolegom kpiel w morzu. Zeszli na Catalina Bay - wski pas piasku po wschodniej stronie Skay. Tu stali si chyba najbliszymi wiadkami zdarzenia. W relacji Carra wielka maszyna, w peni sterowna, lecc bardzo nisko, po prostu "wpada do kauy", czyli wodowaa. Na ten widok wszyscy zaczli si mia i artowa z nieudolnoci pilota. W tym, co ogldali, nie byo nic tragicznego ani niezwykego. Podobne wypadki zdarzay si na Gibraltarze czsto - tutejsze lotnisko naleao do bardzo niebezpiecznych. Nikt w nich nie gin, a nastpnego dnia niefortunne zaogi staway si obiektem artw. Zreszt kilkadziesit minut pniej Carr i jego onierze rozmawiali z ywym i cakowicie zdrowym drugim pilotem, ktry o wasnych siach dopyn do play."(...)
"Zezwolenie na start otrzymaem o godz. 23.10 - zezna kilka dni pniej uratowany pilot kpt. Edward Prchal - i natychmiast wystartowaem. Wzniosem si w powietrze przy szybkoci 130 mil na godzin. Kiedy osignem wysoko 150 stp, oddaem kolumn sterownicy od siebie, aby nabra szybkoci. Po uzyskaniu prdkoci 165 mil na godzin chciaem wycign samolot w gr przez cignicie kolumny sterow-nicy do siebie, niestety bez rezultatu. Kolumna sterownicy z ca pewnoci zablokowaa si. (...) Nagle samolot zacz zblia si do powierzchni morza. Krzyknem wwczas do zaogi: Ldowanie z uszkodzeniem samolotu i zamknem przepustnice ganikw. Samolot natychmiast uderzy o powierzchni morza i wicej ju nic nie pamitam".

...dwie niezalene relacje oficerw brytyjskich, ktrzy tego dnia penili sub na wiey kontroli lotw, nie pozostawiaj zdaniem Baliszewskiego wtpliwoci: samolot wznis si co najwyej na kilkadziesit stp (ledzili jego lot na wysokoci wzroku) i co waniejsze, nie uderzy w powierzchni morza, lecz agodnie na niej ldowa. Po czym - tu relacje s zgodne - ton 6 do 8 minut, czyli zgodnie ze wszystkimi znanymi regulaminami wodowania maszyny.

W jednym z programw TV Polonia "Rewizja nadzwyczajna" Dariusz Baliszewski sugerowa jeszcze niedawno, e mier Generaa bya na rk Anglikom, dla ktrych Sikorski stanowi przeszkod w dogadaniu si z Rosjanam... Nie jest jednak chyba do koca przekonany o bezporedniej winie Anglikw i w artykule w Newsweeku pisze: "By moe analiza (...) dokumentw przyniesie kiedy take odpowied na pytanie, kto sta za t zbrodni i kto jej dokona. Anglicy, jak si zdaje, tego nie wiedzieli. Na pewno to nie oni (i nie Rosjanie) zabili Sikorskiego. Natomiast na pewno to oni zniszczyli i zmistyfikowali prawd o tym, co rzeczywicie wydarzyo si na Skale." Jeeli to nie "oni" i nie Rosjanie, to znaczy, e Niemcy? A moe wrcz Polacy? Ostatecznie Baliszewski sugeruje do operetkow wersj wydarze z Anglikami przebranymi za Polakw, wsiadajcymi do Liberatora...

Ciekawa jest natomiast hipoteza, sformuowana w innym miejscu i przez inne osoby, mwica, e zamach na generaa Sikorskiego by moliwy dziki wsppracy trzech wywiadw - sowieckiego, angielskiego i niemieckiego - dziaajcych w tym wypadku rka w rk. Pewnym ladem w tej sprawie moe by fakt, e jedna z polskich czniczek, podrujcych przez Gibraltar, dopiero w latach 60-tych dowiedziaa si, e meldunki, ktre przekazywaa rezydentowi wywiadu brytyjskiego na Gibraltarze w istocie przekazywaa rwnolegle wywiadowi niemieckiemu... Natomiast wsppraca wywiadu brytyjskiego i sowieckiego bya w pewnych momentach tak cisa, e jeszcze wiele lat po wojnie Anglicy mieli kopot z podwjnymi agentami, co ujawnia szef MI5, Peter Wright, w swojej ksice "Spy catcher"

Kazimierz Puak, przewodniczcy parlamentu Polski Podziemnej tak natomiast pisze w swoich wspomnieniach: "Sikorski zgin w Gibraltarze w pocztku lipca. Okoo tego czasu, bo 30 czerwca wpad w rce Gestapo komendant ZWZ Grot. Te straszliwe dwa ciosy jednoczenie przypiecztoway nasz los. Odtd te pustka wyranie zaciya na naszych sprawach, moe nie tak mocno w kraju, ale na pewno rozstrzygajco za granic, gdy daa pole do precedensw. Okolicznoci tych dwch spraw gin w tajemnicy dotychczas cakowicie niewyjanionej. Ale nie ma zbrodni, ktra by si ukrya. Przyjdzie jej czas na pewno. Dwaj koronni wiadkowie mwi: Retinger - szara eminencja Sikorskiego - w kwietniu 1944 roku wyjani mi podczas bytnoci w Warszawie (przyby jako skoczek), e katastrof spowodowaa aberracja wiata powstaa z racji zachodzcego zmierzchu nad wod. W zetkniciu horyzontu z oceanem powstay jakoby dwa poziomy puapu i dlatego pilot, straciwszy orientacj rzeczywistego horyzontu - wpad do morza. Tak tez wykoncypowaa komisja specjalna. Od siebie Retinger nic nie dodawa, chocia po katastrofie niezwocznie przylecia na miejsce wypadku; tote ze zdziwie-niem przeczytaem kilkakrotnie w "Gazecie Ludowej" cytowane sowa Mikoajczyka - szkoda, e tak pno odkry t tajemnic, ktra mu ciya, - e sprawcami mierci Sikorskiego s sanatorzy zagraniczni, a drugi raz, e w zwizku z rebeli Andersa Sikorski polecia na Bliski Wschd, no i w drodze powrotnej zgin w katastrofie. Ta druga relacja odbiega jaskrawo od pierwszej. Czyli, e Mikoajczyk jeszcze mniej moe powiedzie o samej katastrofie anieli p. Retinger, ktry sam ani sowem nie wspomnia o rzekomych aferach rebelianckich gen. Andersa i jego kompanii. Swoj relacj Retinger skada wobec mnie (powtrnie), Olzy, Urbaskiego i Grudziskiego. O Andersie wwczas nie byo mowy ani sowa."

Wersja Retingera wydaje si by jednak mocno nacignita. Liberator startowa przed pnoc, a wic praktycznie po zmierzchu, ktry w Hiszpanii nawet latem zapada wczeniej ni np. w Polsce. Opowiadanie takiej historii Puakowi, ktry by najwyej nad Batykiem, a o lotnictwie mia jako urzdnik poczty sabe pojcie, wydaje si by prb opowiedzenia czegokolwiek, co nosi pozory prawdopodobiestwa. Retinger uwaany by zreszt przez polskie wadze podziemne za osobisto co najmniej podejrzan. Cytowany ju Baliszewski, w kolejnym programie "Rewizja nadzwyczajna" nadanym w lipcu tego roku, mwi wrcz o wyroku mierci na Retingera wydanym przez polskie podziemie . Wyrok mia zosta zakomunikowany grupie egzekucyjnej przez pk. Iranka-Osmeckiego.
Puak, sprawujcy najwysz funkcj cywiln w ramach struktur Polski Podziemnej nic nie wspomina o rzekomym wyroku, a Br Komorowski wspomina tylko raz posta Jzefa Retingera przy okazji akcji "Most" z 25 lipca 1944, gdzie Retinger odlatujcy do Londynu wraz z kandydatem na prezydenta Tomaszem Arciszewskim wymieniany jest jako "specjalny emisariusz rzdowy". O operetkowym wyroku na Retingera pisze natomiast Jzef Mackiewicz w ksice "Nie trzeba gono mwi". Czyby polskie podziemie chciao wykona wyrok mierci na "specjalnym emisariuszu rzdowym" wasnego rzdu? Czy moe taki wyrok mierci chciano te wykona i wykonano na Sikorskim?

Tadeusz Br Komorowski tak pisze w swoich wspomnie-niach: "W cztery dni po aresztowaniu Roweckiego spotka nas drugi cios: Gen. Sikorski zgin tragicznie w Gibraltarze. Niemcy z triumfem rozgosili t wiadomo gonikami po ulicach. Usyszaem j, idc przez miasto. Wraenie byo olbrzymie. Dokoa gonikw zbieray si tumy wstrznitych gboko ludzi. Niektrzy pakali. Sikorski mia olbrzymi mir i autorytet w kraju w szerokich warstwach spoeczestwa. Ufano mu i uwaano go za tego, ktry wyprowadzi nard z wszystkich trudnoci na wolno. Cze, jak go otaczano, bya jedn z podstaw wiary w lepsz przyszo naszego kraju. W niespena tydzie stracia Polska dwu wybitnych przywdcw: jeden z nich znany by caemu wiatu, nazwisko drugiego okrywaa tajemnica konspiracji."

Oczyci przedpole dla polskich komunistw

Czy eliminacja dwch czoowych przywdcw polskich w jednym czasie bya przypadkiem? Sdz, e nie, e stanowio to oczyszczenie pola dla "nowych przywdcw" Polski, szykujcych si do wkroczenia do naszego kraju od Wschodu, co wskazywaoby, kto zyskuje tu najwicej...

Spadanie po rwni pochyej zaczo si jednak wczeniej: 13-04.1943 roku radio niemieckie donioso o wykryciu masowych grobw polskich w lasku katyskim pod Smoleskiem, oskarajc o zbrodni wadze radzieckie. 15-04.1943 Radzieckie Biuro Informacyjnie zareagowao komunikatem stwierdzajcym, e " goebbelsowscy oszczercy usiuj (...) za pomoc kamstw i oskare zatai krwaw zbrodni hitlerowskich zabjcw" i tumaczc, i polscy jecy wojenni zatrudnieni przy robotach na zachd od Smoleska wpadli w rce niemieckie w lecie 1941 r. i zostali wwczas wymordowani. Zwrcenie si rzdu Sikorskiego do Midzynarodowego Czerwonego Krzya z prob z zbadanie sprawy sowieci potraktowali jako dowd, e midzy "wrogiem aliantw Hitlerem i rzdem pana Sikorskiego istnieje kontakt i zmowa w prowadzeniu (...) wrogiej kampanii". (Cytat z: Andrzej Albrecht "Najnowsza Historia Polski".) W nocy z 25 na 26 kwietnia 1943 Mootow wrczy amb. Romerowi not o zerwaniu przez Kreml stosunkw z Rzdem RP...

Stalin sugerowa nastpnie w depeszy do premiera Churchilla, e Wielka Brytania i USA "ulepsz" teraz skad obecnego rzdu polskiego, dajc do zrozumienia, e w obecnej sytuacji rzd gen. Sikorskiego ma mae szanse na objcie wadzy w Polsce po wojnie. Takim "lepszym" kandydatem na szefa polskiego rzdu okaza si ostatecznie przeciwnik polityki Sikorskiego - Mikoajczyk, zatwierdzony przez Stalina jako moliwy kandydat do politycznej podry do Polski po "wyzwoleniu" przez Armi Czerwon. Kazimierz Puak pisze, e dla Mikoajczyka najwanieszej byo "schrupanie" Sikorskiego. "Dochodzio midzy nimi do takich scycji na radzie ministrw, e walono sobie pod nos piciami (Sikorski-Mikoajczyk)."

Ostatnia ofiara Katynia?

"Ulepszanie" polskiego rzdu i oczyszczanie przedpola dla prosowieckich kolaborantw przybrao jak wida do dramatyczny obrt. Wyglda na to, e na zmianach polskich wadz najmniej zaleao Niemcom, ktrzy moe nawet liczyli na zawarcie z Polsk odrbnego pokoju, wykorzystujc spraw katysk. Grot Rowecki zosta wydany Niemcom przez Polakw, pracujcych by moe dla jednego z zainteresowanych wywiadw. Jedna z zamieszanych w spraw osb mieszkaa potem w Londynie, a Anglicy odmwili jej wydania wadzom PRL.

Jak pisze Dariusz Baliszewski - w Kairze w ostatnich dniach podry przed odlotem na Gibraltar - Sikorski przyjmowa i rewizytowa miejscowe osobistoci. Spotka si m.in. z lordem Moyneem, brytyjskim zastpc ministra ds. Wschodu (rok pniej jego rozmwca zginie w zamachu zorganizowanym przez tzw. Grup Sterna, ydowsk organizacj terrorystyczn). Zapoznawa si take z treci depesz z Warszawy i Londynu, ktre donosiy m.in. o zamachu na jego ycie w Bagdadzie, zorganizowanym przez sowieckiego agenta (w tym momencie musia si gorzko umiechn), a take o niemieckich planach powoania polskiego rzdu kolaboracyjnego z byym premie-rem Kozowskim lub byym ministrem Beckiem na czele. Wszystko, co w tych dniach robi i planowa Sikorski, otaczaa atmosfera najgbszej tajemnicy - tak gbokiej, e polskie archiwa nie zachoway adnych dokumentw z kairskiej wizyty. Prof. Janusz Zawodny zanotowa znamienn wypo-wied Ludomira Rayskiego, jednej z najciekawszych polskich postaci tej wojny, generaa, ktry zrezygnowa ze stopnia, by walczy w RAF-ie jako zwyky pilot. "Sikorski, mwic otwarcie, by agentem niemieckim od czasu legionw. Co tam robi na Middle East i Churchill wykoczy go. Obawiano si, e Sikorski mg by porednikiem midzy Niemcami, Rosj i Afryk". Na pytanie prof. Zawodnego, czy yczy sobie autoryzacji wywiadu, gen. Rayski odpowiedzia: "Nie. To wszystko, co powiedziaem, moe by udokumentowane. Jak czego nie wiem na pewno, to nie mwi". Dokumentw jednak nie ma. Pozostaje tylko posdzenie rzucajce cie na legend Generaa. (Zwraca na to uwag take prof. A. Garlicki w Polityce z 3 sierpnia 2002.)

Leszek Moczulski w artykule "Koniec wiata szwoleera (GW 6-7/07-02) pisze: "Odkd zacza si materializowa wizja Stalina jako gwnego zwycizcy w wojnie, Naczelny Wdz coraz czciej zwraca si do tpionych pisudczykw. Podczas swojej ostatniej wizyty na Bliskim Wschodzie kaza nawet zagra defilujcym oddziaom "Pierwsz Brygad", a niewiele godzin przed mierci - gdy polityka polska tkwia ju w lepym zauku - poleci obecnemu w Gibraltarze Ludwikowi ubieskiemu zorganizowanie przerzutu b. ministra Becka z Rumunii do Londynu. Bliej, niemale pod rk znajdowa si Wieniawa. (...) W marcu 1942 r. do Waszyngtonu przylecia Sikorski, szukajcy u Roosevelta wsparcie. Chodziy mu po gowie rne pomysy, niektre rwnie diaboliczne jak naiwne. Straszenie aliantw, e Polska zawrze separatystyczny pokj z Niemcami w lipcu 1941 roku przyjto by wzruszeniem ramion, a rok, dwa pniej moe nawet z ulg. (?) W toku tej wizyty Sikorski cign z Nowego Jorku Wieniaw. Nikt nie wie o czym rozmawiali w cztery oczy, ale obaj panowie nie ukrywali, e osignli pene porozumienie. Dugoszowski otrzyma nominacj na ambasadora w Hawanie. Stolica Kuby bya wwczas jednym z nielicznych miejsc, gdzie na co dzie mogli si spotyka przedstawiciele wszystkich walczcych pastw."

Bazujc na takich przesankach atwo mona ulec pokusie prby rekonstrukcji wydarze w nastpujcy sposb: Po ujawnieniu Katynia i sukcesach armii niemieckiej na wschodzie niewtpliwie wiele osob zadawao sobie pytanie, kto jest wikszym wrogiem Polski - Rosja Sowiecka czy Niemcy. Do porozumienia z Niemcami dy np. byy sanacyjny premier Leon Kozowski, ktry zdezerterowa z armii Andersa i przeszed przez lini frontu na stron niemieck. Prawdopodobnie koncepcja podpisania odrbnego pokoju z Niemcami, jako jedna z wielu moliwoci, rozpatrywana bya take przez Generaa Sikorskiego... Polityk nie byby bowiem prawdziwym politykiem gdyby nie rozway wszystkich ewentualnych wariantw postpowania i rozwoju sytuacji, co nie znaczy wcale, e musi je realizowa. Nie sdz, eby Sikorski cho przez chwil traktowa tak koncepcj powanie, ale oczywicie mg postawi pytanie - co by byo, gdyby... Rwnoczenie wadze niemieckie kokietuj Polakw obietnicami utworzenia polskiego rzdu i Polski w niemieckiej strefie wpyww. (Podobn koncepcj mieli Rosjanie, ale im lepiej udao si jej wykonanie.) Ostatnim posuniciem Sikorskiego jest wezwanie Becka, rozwaanego przez Niemcw jako kandydata na premiera, na konsultacje do Londynu. Alianci odbieraj to jako kolejny dowd "polskiego spisku". Genera ginie, praktycznie na oczach sowieckiego ambasadora Majskiego, "przypadkowo obecnego" w Gibraltarze, tego samego Majskiego, z ktrym jeszcze tak niedawno Genera podpisa ukad Sikorski-Majski o przywrceniu stosunkw dyplomatycznych midzy Polsk a Rosj Sowieck. Ju wczeniej zgin, jakoby mierci samobjcz, Genera Wieniawa Dugoszowski, ktry mg, ale nie musia, mie kontakty w Niemcami w Hawanie.

Dla Anglikw w kadym razie Genera stanowi tylko kopot. Utrudnia przecie porozumienie z Rosjanami i "pokojowe" rozwizanie sprawy polskiej. Bez Generaa moliwy sta si Teheran i Jata, bez Generaa by po prostu wity spokj i politycy daleko mniejszego formatu, ktrymi atwiej byo manipulowa. Oczywicie nie wiadomo kto zabi Generaa, ale niewtpliwie Anglicy odetchnli z ulg. Niemcy natomiast wykorzystali spraw propagandowo i ogosili Generaa "ostatni ofiar Katynia". Czy Niemcy co wiedzieli, czy tylko bluffowali takimi kartami, jakie dostali w tym rozdaniu? Czy te Generaa zabili po prostu Niemcy organizujc to tak, aby podejrzenia spady na Anglikw, a Anglicy zrcznie zaaranowali "katastrof", aby zniweczy plan niemiecki?

Jak wic byo naprawd? W "katastrofie" zgin take Anglik - pukownik i pose do Izby Gmin Victor Cazalet... A moe bya to "tylko" katastrofa? Moe nie trzeba wcale szuka sensacji i rozwaa koncepcji rzucajcych cie na osob Generaa - sugerujcych podjcie rozmw z Niemcami? Ju raz zrobili to Sowieci... Prawda niewtpliwie jest gdzie ukryta w archiwach. Brytyjczycy niezbyt chtnie udostpniaj dokumenty na temat mierci Generaa i wiele lat upynie zanim wszystko wyjdzie na jaw, o ile w ogle wyjdzie, o ile w ogle to jeszcze kiedy bdzie kogo interesowao. S jeszcze archiwa niemieckie i rosyjskie, ale trzeba odwagi, aby zacz szuka i jeszcze wikszej odwagi, aby nie zwaajc na konsekwencje ogosi to, co si znajdzie. Kilka niejasnych sugestii to chyba za mao.To fakt, e wszyscy waciwie s tu podejrzani, a prawda moe okaza si bardzo niewygodna. Moe wic komu przyjdzie do gowy, aby nie przypomina 60 rocznicy mierci Generaa na Gibraltarze. Moe lepiej nie wywoywa wilka z lasu?

Krzysztof Mazowski


Przypisy:

Wielko czowieka tkwi nie w przeciwstawianiu si spoeczestwu, lecz w oparciu o nie i w wyraaniu swym dziaaniem jego de w danej dobie. To jest istot postaci Sikorskiego w przeomowej chwili naszych dziejw: sta si uosobieniem tego, co Nard czu, co myla, czego chcia, o co walczy. Kto pamita jak Kraj i kady czowiek w Kraju patrzy wwczas na Sikorskiego gdzie daleko na obczynie
z uniesion tam myl pastwow i si zbrojn polsk - a jak On znowu zapatrzony by zdala, codziennie i nieustannie, w dol i wol Kraju - wie, e byo tak jak mwi: by wyrazicielem narodu..."

Sowa Prof. S. Stroskiego o p. Generale Sikorskim. (Londyn, 4 lipca 1943)


Osobiste cile tajne Londyn, dnia 11 maja 1943

Pan Prezes Rady Ministrw
Genera Wadysaw Sikorski
w miejscu.

Panie Generale, Od duszego czasu zamierza pan Genera uda si na rodkowy Wschd. Zamiar tej podry wypywa z Paskiej troski o doniose interesy pastwowe, a w pierwszym rzdzie o najliczniejsz cz armii polskiej, skupion na tamtym terenie.

W zwizku z sytuacj armii naszej na Wschodzie byoby niewtpliwie podane przybycie na Wschd Naczelnego Wodza. Doceniamy cakowicie motywy, ktre Pana Generaa skaniaj do podjcia jeszcze jednego uciliwego lotu.
Nie mniej jednak po gbokim rozwaeniu caoksztatu wicych si z t zamierzon podr zagadnie, musimy uzna, e jeszcze bardziej wakie i doniose z pastwowego punktu widzenia wzgldy przemawiaj za zaniechaniem jej w obecnym czasie.

Przede wszystkim pooenie polityczne jest obecnie tak powane i tylu niebezpieczestwami dla sprawy polskiej najeone, e cakiem niemoliw rzecz jest nieobecno Prezesa Rady Ministrw nawet krtkotrwaa, w siedzibie Rzdu. Pomimo naszych pojednawczych tendencji konflikt z Rosj rozwija si i doprowadzi moe do daleko idcych decyzji midzynarodowych. Uznajc niezmiernie wane znaczenie dla sprawy polskiej orodka naszych Si Zbrojnych na Wschodzie, musimy jednak stwierdzi z caym naciskiem, e decydujc dla sprawy polskiej jest rola i stanowisko rzdu polskiego w Londynie. Tu jest punkt cikoci sprawy polskiej, tu si bd wayy losy narodu polskiego. To jest wic i najwaniejszy posterunek Paski, Panie Generale: nie moe go Pan opuszcza w tak szczeglnie cikiej i odpowiedzialnej historycznej chwili.

Do tego oglnego wzgldu pozwalamy sobie doda wzgld szczeglny, nie mniej waki od poprzedniego. Wiadome jest, e stan umysw czci uchodstwa polskiego na Wschodzie jest szczeglnie podniecony zbrodnicz agitacj pewnych ywiow i e czyni t podr niebezpieczn dla Pana Generaa. Niewykluczon byaby te prowokacja ze strony obcego mocarstwa.
Doskonale znana nam jest osobista odwaga Pana Generaa, ale Jego osoba naley do narodu polskiego, z ni zczone s losy sprawy polskiej w tej wojnie, a tych nie mona na jakiekolwiek ryzyko naraa.

Dlatego gorco apelujemy do Pana Generaa, jako czonkowie rzdu i ludzie szczerze Mu oddani, by podry na Wschd w obecnych warunkach zaniecha, a w kadym razie, by da nam mono zajcia w tej sprawie stanowiska na Radzie Ministrw.

Majc nadziej, e inni czonkowie rzdu podzielaj nasz pogld w tej sprawie, sdzimy, e Pan Genera nie wemie nam za ze, e odpisy powyszego listu skierowujemy do ich rk. czymy wyrazy gbokiego szacunku.

Wacaw Komarnicki
Marian Seyda


Wedug ustale Normana Daviesa dokumenty brytyjskiego wywiadu dotyczce tragedii w Gibraltarze spoczywaj w Public Record Office w Kew pod Londynem w dwch teczkach datowanych na rok 1943. Jedn z nich, opatrzon liczb 25, odtajniono w 1968 roku (a wic zgodnie z normaln pragmatyk urzdow po upywie 25 lat). Na drugiej teczce widnieje adnotacja "+35", co oznacza, e jej zawarto zostanie prawdopodobnie odtajniona w 2003 roku. Polski historyk Jacek Tybinka podaje natomiast, powoujc si na wasn kwerend w PRO, e wci s niedostpne dwie inne teczki dotyczce mierci Sikorskiego. Pierwsz, o sygnaturze AIR 2/15113, zatrzymano w Ministerstwie Lotnictwa, cho z jej ozna-czenia ("+25") wynikaoby, e powinna zosta przekazana do archiwum w 1994 roku. Druga teczka (sygn. AIR 2/18812) zgodnie ze swym oznaczeniem miaa zosta udostpniona w tym roku... Wydarze w Gibraltarze prawdopodobnie dotyczy take wci niedostpna teczka brytyjskiego Ministerstwa Obrony (sygn. DEFE 24/71).
Jak czytamy w magazynie "Mwi wieki", mimo wielokrotnych apeli strony polskiej wadze brytyjskie odmawiaj ujawnienia wszystkich materiaw zwizanych z tragedi w Gibraltarze. Co wicej, rzd JKM odmawia zwrotu stronie polskiej wikszoci dokumentw pastwowych odnalezionych przy gen. Sikorskim, nie tumaczc nawet, dlaczego przywaszczy sobie i przetrzyma przez ponad p wieku cudz wasno.

Jarosaw Valenta w artykule: "Gibraltar 1943: Czy prezydent Benesz oskara Brytyjczykw", (Wi, nr 7/ lipiec 1983) przytacza tezy Rolfa Hochhutha, autora sztuki "Soldaten", ktry w hamburskim dzienniku "Welt am Sonntag", nr. 1/5.I.1969 napisa "Benesz stwierdzi ju w 1943 roku, e to Winston Churchill zabi Sikorskiego. W swojej gonej sztuce, powiconej katastrofie Hochhuth mwi m.in. "Pilot, ktry przey, musi przysic: bya to awaria maszyny. Oh, kto jednak daje wiar temu, co mwi pilot, ktry jako jedyny z tuzina ludzi wydostaje si ywy z samolotu". (R. Hochhuth: "Soldaten", Hamburg 1967, str. 184). Hochhuth bronic swoje tezy powoywa si na pamitniki jugosowiaskiego gen. Milovana Djilasa. Wedug relacji Djilasa Stalin nie stara si ukrywa swego krytycznego stosunku i nieufnoci wobec Churchilla i Brytyjczykw. Stalin wedug relacji Djilasa . (M. Djilas: "Gesprache mit Stalin") kilkakrotnie powtarza ostrzeenie by Jugosowianie mieli si na bacznoci przed brytyjsk dwulicowoci oraz przed Intelligence Service, by zwaali szczeglnie na Tit, na jego ycie i bezpieczestwo. Ono to byli, stwierdzi Stalin wobec Djilasa, ktrzy zabili generaa Sikorskiego w samolocie i potem samolot zatopili - nie ma dowodu, nie ma wiadka. Informacj tak Stalin otrzyma jakoby od prezydenta Benesza, ale nie jest wykluczone, e po prostu chcia w ten sposb uwiarygodni swoj opowie wobec rozmwcy...

 

Krzysztof Mazowski

 

 

Zobacz take:

www.relacjeonline.com