Nie ma tego złego...

2003.08.04 Nasza Polonia

Andrzej Niewinny Dobrowolski

W wąskich korytarzach pasażerskiego promu Polonia odbywającego dzienną turę pomiędzy Świnoujściem a szwedzkim miasteczkiem Ystad panuje tłok. Nie znaczy to bynajmniej, że powoduje go brak kabin. Wręcz przeciwnie: większość stoi pustych, a korytarzowi goście cisną się w przejściach z oszczędności. Bo nie rozrzutność przecież każe się im fatygować do obcego kraju z kontrabandą, narażając zdrowie i majątek na ryzykowne przeciążenia.

Korytarzowa publiczność składa się prawie wyłącznie z pań. Starszych, młodych, grubych, szczupłych, miejskich, wiejskich ogólnie jednak w typie obwoźnych przedsiębiorców spotykanych na targowiskach z tanią odzieżą i całą resztą kramarskiego asortymentu.

Tarasując przejście, rozkładają towar, sortują go, mierzą i przymierzają do schowków oraz skrytek w przepaścistych torbach czy wręcz upychają na sobie co cenniejsze partie towaru.

Do najwartościowszych zdają się należeć papierosy oraz wódka trzymane najbliżej piersi i poniżej, pozostałe pakuje się w torby i wory. Przedtem jednak należy je oślepić czarną taśmą klejącą, by nie rzuciły się do ucieczki na widok celników.

Osiem godzin rejsu spędzone na przygotowaniach, potem transport dobytku do autokaru i wycieczka turystyczna z Polski toczy się do odprawy celnej.

W jaki sposób udaje się to wszystko przewieźć za szlaban graniczny, pozostaje dla mnie mroczną tajemnicą nie rozjaśnioną choćby cieniem domysłu. Przekupstwo urzędników należałoby wykluczyć, pozostają zatem praktyki nadprzyrodzone, ale wiadomo, Polacy nie gęsi, swój język mają, widać nawet ze szwedzkimi celnikami umieją się dogadać. Podziwiam i zazdroszczę, wróżąc wiele przygód, kiedy zinkorporowana Europa otworzy przed nami granice na dobre. Czy tylko na dobre okaże się w praktyce, na razie panie z promu są już w Szwecji.

Większość z nich ląduje w Malmoe, gdzie wynajęty hotel przemienia się na weekend w bazar. Stali klienci, hurtownicy i detaliści, pojawiają się regularnie, odbierają towar, zamawiają nowy, dokonują transakcji, załatwiając przy okazji inne sprawy, bo powrót dopiero w poniedziałek, a pokój przecież zapłacony. Nie wiem, nie byłem, lecz wątpię, żeby nagle paniom, przynajmniej niektórym, brakło pomysłu na spędzenie wolnego czasu. Są przecież w mieście kina, muzea, wystawy, koncerty, na pewno za pomyślnym obrotem towarowym idzie wymiana kulturalna. Ale jak mówię: nie wiem, choć to i owo słyszałem.

Inną grupę biznesowych turystów stanowią właściciele różnego rodzaju pickupów i minibusów. Są z reguły mężczyznami, najczęściej młodzi, jeszcze częściej w niemnących się w podróży dresach i praktycznych krótkich fryzurach.

Dzięki swej mobilności obecni są wszędzie: Od południowych krańców po najbardziej północne zamieszkałe tereny, na wszystkich targowiskach i placach sprzedaży rozkładają swoje towary przywożone zwykle prosto ze słynnego warszawskiego stadionu.

Kupić można wszystko: pochodzące ze szmuglu wódkę, piwo i papierosy, ale również wwożone nielegalnie kiełbasy, sery, a nawet pieczywo. Dominuje wszak odzież i obuwie. Stosy wszelkiego rodzaju Adisadów piętrzą się obok koszul z fabrycznie doczepionym krawatem. Podobno szwedzcy celnicy przymykają oko na ciuchy i buty, byleby tylko nie wwożono podróbek. Natomiast obowiązuje sroga kontrola zakazu prywatnego importu alkoholu, tytoniu oraz żywności.

I znów to samo pytanie: jak? W jaki sposób tysiące pirackich nagrań, kiełbas, alkoholu i tytoniu przedostają się przez granicę?

Dla nas, mieszkających tutaj Polaków dowóz kaszanki niemalże pod dom jest ze wszech miar atrakcyjny. Sam wprawdzie nie palę i nie piję, Adidasy wolałem nabyć bez czeskiego błędu, ale kryształ sąsiadowi na urodziny kupiłem.

Problemem natomiast zaczyna być wewnętrzna konkurencja. Pan od butów, który objaśniał mnie akurat w kwestii zabronionych podróbek, krzyknął w pewnym momencie: "O kurwa! Erikssona mi zaj...li!"

- Niemożliwe. Któż by tu panu mógł ukraść telefon?

- Jak to kto? Polacy! Złodzieje, kurwa, i oszuści. Udawali turystów, chcieli kupić, mówię, że to moja prywatna komórka i patrz pan, zaj....li!

Rzeczywiście komórki nigdzie nie było.

Nadmiar podaży i wywołana tym konkurencja uruchamiają niestety zachowania patologiczne, z których jednym bywa mało elegancka skłonność do anonimowego informowania celników, iż biały volkswagen z numerem rejestracyjnym takim to a takim w piątek wieczorem będzie przekraczał granicę wyładowany szmuglem.

No cóż, trudno w buszu oczekiwać Wersalu.

A wracając do pań: Słyszałem, że w hotelach, gdzie zatrzymują się weekendowe grupy turystyczne z naszego kraju, na ogólne życzenie zainstalowano polską telewizję kablową. Największym powodzeniem cieszy się ponoć nadawana w późne piątkowe wieczory audycja będąca zbiorem reportaży ze wschodnich przejść granicznych. Pokazuje się w niej skrytki, schowki i sposoby stosowane przez ukraińskich oraz białoruskich handlarzy ogólnie zwanych ruskimi. Czyżby to stąd czerpano inspirację?

Sądząc po zachowaniu, języku i manierach handlarzy zalewających zachodnie targowiska polską kontrabandą, trudno nie ulec podobnemu wrażeniu.

Aż strach pomyśleć, co się będzie działo niebawem.

Jedno jest pewne: ilość Polonusów wracających na stałe do Kraju niepomiernie wzrośnie.

Jeśli nie z innych powodów, to ze wstydu.

Nie ma tego złego...

Andrzej Niewinny Dobrowolski, Goeteborg