Doktorat h.c. dla prof. dr G. Labudy

 

Nadanie doktoratu honoris causa prof. dr hab. Gerardowi Labudzie, wybitnemu historykowi polskiemu, przez Uniwersytet Szczeciński, by³o uwieńczeniem starań zapocz±tkowanych swojego czasu przez nestora archeologów Pomorza Zachodniego - prof. dr W³adys³awa Filipowiaka. Prof. G. Labuda zosta³ pierwszym doktorem h.c. Uniwersytetu Szczecińskiego, obdarzonym t± godnoci± z inicjatywy Wydzia³u Humanistycznego, który niemal zaraz po uzyskaniu pe³ni praw akademickich, aby uhonorowaę najwyæsz± godnoci± uniwersyteck± jednego z ostatnich wielkich historyków naszej ojczyzny.

 

Prof. G. Labuda urodzi³ siź w roku 1916 w pobliæu Kartuz na Kaszubach. W pobliskim Wejherowie, w państwowym gimnazjum im. króla Jana II Sobieskiego, zda³ maturź. Potem, w roku 1936, rozpocz±³ studia historyczne na Uniwersytecie Poznańskim. Rok pó¼niej ukaza³a siź drukiem /w Annales Missiologicae/ jego pierwsza praca pt. Polska i krzyæacka misja w Prusach do po³owy XIII wieku. Rozprawa ta zapewni³a mu wejcie do historiografii Pomorza i by³a zapowiedzi± dalszych badań w tym kierunku.

Profesor jeszcze w czasie studiów prowadzi³ badania nad polsko-niemieckimi stosunkami we wczesnycm redniowieczu publikuj±c m.in. recenzje prac historyków niemieckich z lat 1938-1939, które w owym czasie mia³y jednoznaczny charakter polityczny. Publikacje te przysporzy³y mu sporo k³opotów z dniem wybuchu II wojny wiatowej. Okres okupacji musia³ wiźc spździę w ukryciu, podobnie jak wielu innych uczonych ciganych przez niemieckiego okupanta.



Prof. dr hab. Gerard Labuda /z prawej/ otrzymuje dyplom Doktora honoris causa Uniwersytetu Szczecińskiego z r±k jego rektora prof. dr hab. Zdzis³awa Chmielewskiego


W czasie II wojny wiatowej prof. Labuda zwi±zany by³ z Tajnym Uniwersytetem Ziem Zachodnich w Kielcach, gdzie jako wyk³adowca kontynuowa³ badania nad wczesnoredniowieczem polskim, w tym i tematyk± pomorsk±.

Po zakończeniu wojny i po powrocie na Uniwersytet Poznański /w roku 1946/ ukaza³y siź drukiem Studia nad pocz±tkami państwa polskiego przygotowane przez prof. G. Labudź jeszcze w czasie okupacji niemieckiej - w ekstremalnych warunkach, z dala od zaplecza naukowego, zwracaj±ce jednak uwagź swym nowatorskim ujźciem.

Na szczególn± uwagź zas³uguj± prace profesora dotycz±ce szlaku bojowego Mieszka I, zmierzaj±cego w kierunku ujcia Odry, którym prowadzi³ nas nastźpnie na szerokie wody Ba³tyku i ku pierwszym kontaktom polsko-skandynawskim. Tematyka podejmowana w pracach prof. Labudy - zdaniem prof. dr hab. W³adys³awa Filipowiaka - i pytania w niej zawarte wymaga³y odpowiedzi, inspirowa³y do podejmowania prac wykopaliskowych w g³ównych orodkach wczesnomiejskich ujcia Odry, takich jak: Wolin i Szczecin.

Juæ w latach czterdziestych nakreli³ prof. Labuda w swoich pracach problematykź badawcz± Pomorza, zwracaj±c uwagź na potrzeby historiografii polskiej, stawiaj±c przy tym liczne postulaty. W swoich badaniach dziejów Pomorza Zachodniego zawsze szczególnie interesowa³o go ujcie Odry, w kontekcie jego powi±zań ze Skandynawi± we wczesnym redniowieczu.

Szczególnie godne podkrelenia s± opracowania prof. Labudy mówi±ce o znaczeniu morza w gospodarce i kulturze spo³eczeństwa. W jego pracy Morze w kulturze plemion s³owiańskich przedstawi³sysyematycznie, po raz pierwszy tak dok³adnie, osi±gniźcia S³owian w gospodarce morskiej. Dla potwierdzenia tych pogl±dów - kontynuowa³ dalej prof. W. Filipowiak - pozwolź sobie dodaę, æe badania archeologiczne ostatnich dwudziestu lat na Pomorzu i w strefie Ba³tyku wykaza³y rodzime osi±gniźcia w zakresie budownictwa okrźtowego i portowego oraz æeglugi i pe³nego partnerstwa w gospodarce morskiej akwenu Ba³tyku.

Omawiaj±c w zarysie dokonania badawcze prof. G. Labudy, godzi siź teæ wskazaę na wielkie, fundamentalne opracowania powsta³e przy jego wspó³autorstwie: S³ownik Staroæytnoci S³owiańskiej, Szkice z dziejów Pomorza czy Dzieje Szczecina.

Uroczysto¶ę nadania prof. dr hab. Gerardowi Labudzie godnoci doktora honoris causa Uniwersytetu Szczecińskiego, zdaniem prof. dr hab. W³odzimierza Stźpińskiego, który przygotowa³ wniosek promotorski w tej sprawie: stworzy³o naszemu rodowisku, od dawna upragnion±, moæliwo¶ę wyraæenia wielkiej wdziźcznoci i sp³acenia wielkiego d³ugu, jakiego w czasie ostatnich dziesiźcioleci zaci±gnź³o szczecińskie rodowisko humanistyczne, w tym szczególnie za historyczne... Nie moæna teæ zakończyę laudacji na dokonaniach naukowcy Profesora, nie rozwijaj±c myli o Gerardzie Labudzie jako uczonym obywatelu, gor±cym patriocie, reprezentuj±cym postawy obywatelskie w najszlachetniejszym tego s³owa znaczeniu.

Takæe jego postawa wobec narodu, państwa i wartoci europejskich wyraæa³a zawsze mylenie w kategoriach Polaka odpowiedzialnego i spolegliwego, g³źboko zaangaæowanego w walkź o zachowanie pamiźci historycznej i jej znaczenia dla tera¼niejszoci i losu przysz³ych pokoleń Polaków.

W³anie w oparciu o historiź orźdowa³ za polsko-niemieckim porozumieniem i budowaniem pomostów. Nie muszź dodawaę, æe jego wizja stosunków polsko-niemieckiego s±siedztwa wyznacza donios³e miejsce Szczecinowi jako miastu z odpowiednio znacz±cym potencja³em gospodarczo-komunikacyjnym i naukowym id±cym w parze z odpowiednim po³oæeniem geograficznym w tej czź¶ci Europy.

Za pogl±dami i osi±gniźciami naukowymi prof. Labudy kryje siź teæ logistyka umiejźtnoci zespolenia przez niego wielu instytucji i generacji, reprezentuj±cych odmienne czźsto charaktery, temperamenty badawcze i osobowe czy wreszcie ambicje osobiste.

Leszek W±tróbski


2003.04.09 Nasza Polonia