W poniedziałek widziałem nie mniej niż cztery Tygrysy, co oznacza, że zaliczyłem połowę. I jakie zróżnicowanie.

Zacząłem poranek z "La Fine del Mare" - "Kraniec Morza" Nory Hoppe, regularnie w Europie przebywającej Amerykanki. Jest to film o przemycie. Tudor, Serb we Włoskim Trieste, przemyca papierosy. Aż do chwili, kiedy otrzymuje wielką skrzynię, w której znajduje odurzoną i nieprzytomną młodą kobietę. Jest ona ofiarą przemytu ludzi. Postanawia ją u siebie zatrzymać. I tu rozwija się klasyczny wątek miłosny, który oczywiście nie może się dobrze skończyć. Dobrze skonstruowany film z intymnym podejściem kamery. Jednak czegoś mi zabrakło, choć nie wiem co.

Co się stanie, jeśli się tego czy owego sprzątnie? Na tym festiwalu widziałem juz film o Stanach po hipotetycznym zamachu na Georga Buscha. Przy "AFR" Duńczyka Mortena Hartz Kaplersa miałem więc poczucie deja vu. Premier Rasmussen zastaje zastrzelony, prawdopodobnie przez psychicznie chwiejnego anarchistę. W trakcie tego "dokumentu" okazuje się, że łączył ich stosunek homoseksualny. Mord ma miejsce w chwili, kiedy konserwatywny neoliberał Rasmussen robi wielką woltę i zaczyna działać na rzecz planu Marshalla dla Afryki. Oczywiście pojawiają się podejrzenia, że został sprzątnięty przez jego przerażone otoczenie polityczne. Bardzo grubemi nićmi szyty film...

"Die Unerzogenen" - Pii Marais

"Does it hurt?" - "The first Balkan Dogma"- Aneta Lesnikovska

Być dzieckiem pary narkomanów nigdzie nie jest przyjemnością, szczególnie, kiedy jako nastolatek potrzebujesz kierunku w życiu. Ale jeśli coś takiego dziej się w Niemczech wszystko staje się jeszcze trochę gorsze, bo pozbawione wszelkiego humoru. W "Die Unerzogenen" - "Aspołeczni" Pii Marais hippisi są wyjątkowo aspołeczni, ale twórcy filmu stale potrzebne jest sugerowanie, że w tych niemożliwych typach kryje się coś przyzwoitego. Ciekawe natomiast jest w tym filmie prowadzenie kamery. Bo gdzie Diego Martinez Vignatti we własnym filmie "La Marea" - "Fale" prowadzi kamerę wyjątkowo powolnie i z dystansu, to tu włazi kamerą prawie w aktorów, ale też w przekonywujący sposób.

Niebezpieczeństwo Dogmy tkwi w tym, że czasami gryzie się we własny ogon. Bo ściśle stosując kanony Dogmy dostaje się tylko to, co w czymś tkwi samo z siebie. Nie wolno powtarzać, ciąć, manipulować. No, i to może być pełne napięcia, interesujące, ale i obnażające, a nawet nudne. Wszystkie te warianty znalazłem w "Does it hurt? - "The first Balkan Dogma" - "Czy boli? - "Pierwsza Balkanska Dogma" Anety Lesnikowskiej, mieszkającej w Holandii Macedonki. Jej performance, którym okazuje się ten film jest, wywołuje szereg pytań: na ile sytuacje między członkami grupy jej przyjaciół - bohaterami tej Dogmy - są grane, czy regularne ich wybuchy są inscenizowane? I jeśli tak, to dlaczego? Dwie rzeczy stały się mnie jasne w "Czy boli?". Po pierwsze, że sex, drugs and rock&roll wszędzie wielu przyciągają, ale tylko na krótko wypełniają życie. Po drugie że na płaszczyźnie muti-kulti, o której w filmie jest mowa, szczególnie po stronie holenderskiej jeszcze wiele jest do poprawienia, niezależnie czy arogancja była prawdziwa czy grana. W każdym wypadku Aneta Lesnikowa wywołuje kilka ciekawych pytań na temat filmowania, etyki i przyjaźni. A to jest zasługą samą w sobie.

Jan Minkiewicz

ROTTERDAM FILMFESTIVAL - DAG VIJF

Maar liefst vier Tigers op maandag, dat brengt mij op de helft. En wat een verscheidenheid.

Ik begon de ochtend met "La Fine del Mare" van Nora Hoppe, een veel in Europa verblijvende Amerikaanse. Haar film gaat over smokkelen. Tudor, een Serviër in het Italiaanse Trieste, smokkelt sigaretten. Totdat hij een kist krijgt, waarin een verdoofde jonge vrouw blijkt te zitten. Zij is slachtoffer van mensensmokkel. Hij besluit haar bij zich te houden. Er ontwikkelt zich een klassiek liefdesverhaal, dat natuurlijk niet goed kan eindigen. Goed geconstrueerd verhaal, met een intieme manier van filmen. Toch ontbrak er iets, ik weet alleen niet wat precies.

Wat als die of die wordt opgeruimd? Ik heb op het festival al een film gezien over de VS na een hypothetische moord op George Bush. Bij "AFR" van de Deen Morten Hartz Kaplers had ik dus een déjŕ vu gevoel. Premier Rasmussen wordt vermoord, vermoedelijk door een verwarde anarchist. In de loop van deze 'docu' blijken zij een homoseksuele relatie gehad te hebben. De moord vindt plaats op het moment dat de conservatieve neoliberaal Rasmussen helemaal overstag gaat en gaat pleiten voor Marshallhulp aan Afrika. Verdenking dus dat hij is opgeruimd door zijn verbijsterde politieke omgeving. Van dik hout zaagt men planken...

Kind zijn van een stel junkies is nergens een vreugdevol gebeuren, vooral als je in de pubertijd zit en wat richting nodig hebt. Maar als zoiets in Duitsland gebeurt dan wordt nog een graadje erger, want dan kan er wel heel weinig lol af. In "Die Unerzogenen" van Pia Marais zijn de hippies zeer asociaal, maar de maker vindt het nodig steeds tre suggeren, dat er in de ruwe bolster toch wel een blanke pit schuilt. Het camerawerk is wel interessant. Was het camerawerk van Diego Martinez Vignatti in zijn eigen film "La Marea" nog tergend langzaam en afstandelijk, hier zit hij met de camera direct op de acteurs, ook op overtuigende wijze.

Het gevaarlijke met Dogma is het zichzelf soms in de staart bijt. Want je krijgt - als je de regels strikt volgt - toch alleen wat er uit zichzelf inzit. Geen herhalingen, geen manipulaties. En ja, dat kan spannend zijn, interessant of ontluisterend, of zelfs saai. Al deze mogelijkheden zijn van toepassing op "Does it hurt?" - "The first Balkan Dogma" van Aneta Lesnikovska, een in Nederland wonende Macedonische. Haar performance, wat dat lijkt de film te zijn, roept veel vragen op: in hoeverre worden situaties tussen haar groep vrienden - de helden van deze Dogma - gespeeld, in hoeverre zijn hun talrijke uitbarstingen geensceneerd? En zo ja, waarom? Twee zaken zijn mij duidleijk geworden uit "Does it hurt?". Ten eerste dat sex, drugs en rock&roll overal voor velen drijfveren zijn, maar slechts voor kort een invulling van het leven kunnen zijn. Ten tweede, dat in het multi-culti gebeuren, waaraan in deze Dogma ook gerefereerd wordt, met name aan Nederlandse kant nog heel wat te leren valt, of de vlerkerigheid nou nartuurlijk was of gespeeld. In ieder geval roept Aneta Lesnikova een aantal interessante vragen op over filmen, ethiek en vreindschap, en dat is op zich een hele verdienste.

Jan Minkiewicz