Gazeta Wyborcza >  Artykuły

Najlepsze uczelnie dostaną więcej

Rozmawiała Aleksandra Pezda 2008.02.14 10:18 Gazeta Wyborcza

Rozmowa z prof. Barbarą Kudrycką minister nauki i szkolnictwa wyższego

Komisja powinna oceniać kierunek studiów również na podstawie m.in. jakości prac pisanych przez studentów, bo to właśnie świadczy o poziomie dydaktyki. Nie można brać pod uwagę tylko kwestii formalnych, czy jest spełnione minimum kadrowe i programowe, oraz ile było publikacji. Innowacyjność uczelni nie może polegać tylko na lepszym zarządzaniu, ale też na innowacyjności programowej.

Jak Komisja sobie z tym poradzi? Środowisko profesorskie jest nastawione negatywnie. Aż huczy, że mianowała pani do Komisji doktorów bez nazwiska i dorobku.

- Czyli z jednej strony chcemy przeciwdziałać kumoterstwu w nauce i żeby młodzi pracownicy, czyli doktorzy, mieli coś do powiedzenia, a z drugiej - mamy stabilizować obecny system? Doktor też potrafi ocenić, który kierunek studiów jest realizowany na tyle kiepsko, że trzeba go zamknąć.

Dlatego umieściłam w Komisji m.in. osoby, które może nie mają jeszcze rewelacyjnego dorobku naukowego, ale za to kształciły się za granicą i znają inną metodykę pracy ze studentami. Jednak kierownikami poszczególnych zespołów oceniających kierunki w Komisji będą naukowcy z większym doświadczeniem.

Środowisko było zbulwersowane raczej tym, że wprowadziłam do Komisji przedstawicieli uczelni niepublicznych. A ja uważam, że te same standardy trzeba stosować w ocenie uczelni publicznych i niepublicznych. I na jednych, i na drugich są kierunki słabe, są i dobre. Komisja ocenia uczelnie z obu sektorów, więc oba powinny być w niej reprezentowane.

Chce pani też zaangażować naukowców z PAN do intensywnej pracy dydaktycznej na uczelniach. Jak ich zmobilizować?

- Zaoferuję większe pieniądze, np. z funduszy unijnych - mamy tam blisko miliard euro na tzw. projekty miękkie, z których można finansować m.in. studia doktoranckie. Zależy mi na tym, żeby najlepsi nasi naukowcy na kierunkach flagowych prowadzili elitarne studia doktoranckie. Żeby nie rozdrabniali swego potencjału na zajęcia w uczelniach zawodowych.

Chciałabym, żeby doktoranci również otrzymywali godne stypendia. Wówczas na pewno stworzymy szanse wykreowania wybitnych uczonych, ale wobec nich będziemy też mieli większe wymagania związane z pracą badawczą, np. więcej publikacji w najlepszych pismach światowych, tak byśmy mogli powiedzieć: to są nasze najlepsze uczelnie, to są nasi najlepsi studenci i z nimi będziemy konkurować ze światowej sławy uczelniami.

A jeśli wybrany kierunek nie utrzyma kursu?

- To straci status kierunku flagowego.

Co z pozostałymi uczelniami?

- Cóż, niewątpliwie uczelnie flagowe wykreujemy trochę ich kosztem, ale pozostaną jako ważny element rynku naukowo-edukacyjnego. Pełniłyby rolę dydaktyczno-naukową, bowiem oczywiście muszą też dalej prowadzić badania i zabiegać o studentów. Jednak oczekiwania wobec jakości badań i publikacji będą inne, nie trzeba będzie np. mieć publikacji w cenionych na świecie pismach.

Zmieni pani ścieżkę kariery naukowej?

- Nie chodzi o to, żeby ją zmieniać. Masowość studiowania obniżyła poziom doktoratów, więc habilitacja nadal jest pierwszym poziomem, który wskazuje na samodzielność naukową pracownika.

Chciałbym natomiast wprowadzić kadencyjność stanowisk w zakładach i katedrach, ale limitowaną. Będziemy też dyskutować o możliwościach zlikwidowania zasady, że tylko profesor tytularny może być kierownikiem katedry. Zleciłam już Radzie Nauki weryfikację systemu punktacji za publikacje naukowe, tak żeby publikacje w pismach cenionych na świecie były szczególnie wysoko oceniane.

Ciekawe jest to, że przedstawiciele studentów podczas konferencji zorganizowanej przez mój resort domagali się niedawno, by do prowadzenia wykładów dopuścić magistrów. Twierdzą, że dobry, komunikatywny magister może ich więcej nauczyć niż niejeden profesor. Przy czym nie uważam oczywiście, że wszyscy profesorowie są złymi dydaktykami.

Więc dopuści pani magistrów do wykładów?

- Jednak nie. Ale doktorów - czemu nie? Na przykład w wyższych szkołach zawodowych. Wykładają tam profesorowie dojeżdżający z uczelni w dużych miastach i swoje wykłady często traktują tam jak dopust boży. Czemu ich nie odciążyć? Mam więc nadzieję, że uda się obniżyć kryteria wymaganej liczby samodzielnych pracowników naukowych dla uczelni licencjackich, których zdaniem jest przygotowywanie do pracy zawodowej. Chcę też zwiększyć udział praktyków w zajęciach dydaktycznych w takich uczelniach.

I ograniczyć wieloetatowość?

- Teraz nie możemy tego zrobić, bo mamy za mało kadr, ale mam nadzieję, że w końcu dobre uczelnie zaczną tę zasadę stosować. Zresztą zmusi nas do tego niż demograficzny.

Będą płatne studia?

- Obecnie w Polsce mamy i tak mieszany system, bo w uczelniach państwowych studenci płacą na studiach zaocznych, a znowu studenci uczelni prywatnych otrzymują fundusze z budżetu państwa na stypendia socjalne i naukowe. Zespół ds. reform będzie zastanawiać się nad tym problemem. Dyskusję na ten temat rozpoczęli zresztą sami rektorzy uczelni publicznych.

Jak pani do tego przekona polityków? Wszystkie ugrupowania polityczne są przeciw.

- Już OECD zwróciło nam uwagę, że obecny system nie jest sprawiedliwy. Bo większość i tak płaci za studia. Ci na tzw. bezpłatnych studiach stacjonarnych płacą za życie w dużym akademickim mieście.

A studenci zaoczni i wieczorowi za ciężkie pieniądze dostają usługę gorszą jakościowo: mniej zajęć, ze zmęczonymi po zajęciach na studiach dziennych wykładowcami i dostęp do bibliotek "przetrzebionych" przez studentów stacjonarnych. Po to prowadzimy tak szerokie konsultacje w środowisku akademickim, aby wybrać rozwiązanie najlepsze.

***

Czekamy na Wasze opinie i komentarze: listydogazety@gazeta.pl

Źródło: Gazeta Wyborcza