IDFA dzień siodmy - środa 28-go listopada

2007.11.30 Nasza Polonia

W rzeczywistości 'Operation Homecoming' jest dość zrównoważonym, ale bardzo grzecznym filmem o wojnie ogólnie biorąc, w którym wielu wojskowych i byłych wojskowych, bez pacyfizmu, ale i bez gloryfikacji, opowiada o różnych aspektach wojny, walce, zabijaniu, umieraniu, strachu, nudzie, adrenalinie. Wielu z nich mówi o degradacji człowieka w wojnie, skądinąd nieuniknionej. Tyle, że film nie ma nic wspólnego z kwestią Iraku, oprócz tego, że kolejny konflikt wojenny odbywa się właśnie tam. Zasadność tej właśnie wojny w ogóle nie jest poruszana.

W wysoko rozwiniętym świecie starzy zaczynają przewyższać liczbowo młodych. Jak to więc ma być? Kto będzie dbał o starców w nadchodzących latach? Japończycy zazwyczaj mają oryginalną odpowiedź na wszystko. Także i w tym przypadku. Wyprodukowali eksperymentalną zabawkę. Foka, która po krótkim czasie rozpoznaje głos i nawet krok właściciela. Do różnych krajów sprowadzane są małe ilości takich fok, na próbę. Dunka Phie Ambo pokazuje w ‘Mechanical Love’ - ‘Mechaniczna Milóść’ jak to w praktyce wygląda. W niemieckim domu starców jedna starsza pani zakochała się w swojej foce, z którą prowadzi dialogi, tracąc całkowicie kontakt z otoczeniem. Po filmie reżyserka powiedziała, że w Danii podobnej foki użyto w grupie sklerotycznych starców, co nawet ożywiło interakcję miedzy nimi. Ale na takim pomyśle uszczęśliwiania starców sztuczną miłością się nie kończy. Pewien profesor elektroniki w Japonii pracuje nad budową androidów. Konstruuje swego geminoida, czyli sobowtóra. Kiedy w ramach eksperymentu wsadza własną córeczkę do jednego pomieszczenia z geminoidalnym tatusiem, którego głos nadawany jest z pokoju obok, trafia jednak na barierę. Córka wręcz odmawia dotykania taty, bo nie jest prawdziwy, jest robotem. Na szczęście, bowiem pół żartem inżynier twierdził, że u boku własnej żony, z którą ma dość minimalny kontakt, geminoid mógłby go śmiało zastąpić!

Jesteście oboje od urodzenia głusi, pobieracie się i rodzi się wam trójka dzieci, wszystkie o normalnym słuchu. I rodzina przez wiele lat rozwija się harmonijnie, wesoło, ze sporą dozą miłości. Czego może brakować? Właśnie, dźwięków. W wieku 65 lat rodzice Amerykanki Irene Taylor Brodsky postanawiają wszczepić sobie mikrofoniki, dające im możliwość słyszenia. Córka zrobiła o tym film 'Hear and Now'- 'Słyszeć i Teraz'. Pokazuje dorastanie rodziców do decyzji, pokazuje nawet operację na matce i okres jednego roku po zabiegu. Rodzice wpadli jakby w podwójną pułapkę. Po pierwsze, ojciec lepiej zaczął słyszeć od matki, co zaczęło negatywnie wpływać na ich współżycie. Po drugie: w tym wieku mózg już nie może szybko uczyć się mowy. Dlatego stale nie rozróżniają słów. Ale z obu pułapek wybrnęli. Matka dogoniła ojca i oboje regularnie wyłączają mikrofon, żeby korzystać z błogiej ciszy. Cudowna rodzina. Reżyserka ku entuzjazmowi widowni przyprowadziła swoich rodziców na pokaz filmu.

Angielka Kim Longinotto należy do czołówki dokumentalistów. Tym razem na IDFA pokazuje film 'Hold Me Tight, Let Me Go' - 'Przytul mnie mocno, Puść Mnie'. Ostra terapia dla dzieci po ciężkiej traumie lub absolutnie nieprzystosowanych w Mulberry Bush School, centrum terapeutycznym. Po dwóch opiekunów na każde dziecko, którzy nie przestają się z nim komunikować, mimo ze kopie, bluźni, pluje. Wszystko w próbie stworzenia dla takiego dziecka możliwości wyjścia na jakaś prostą. Film pokazuje sporo drastycznych sytuacji stosowania przemocy przez dzieci, ale też ich bezradność i szukanie ciepła.

Jan Minkiewicz

IDFA DAG ZEVEN - WOENSDAG 28 NOVEMBER

'Operation homecoming': brieven uit Irak geschreven door Amerikaanse soldaten. Al in 1987 was er zo'n film Letters Home From Vietnam. Maar toen ging het om spontaan geschreven, dramatische brieven van verloren en verbijsterde soldaten. In het geval van Irak heeft regisseur Richard Robbins brieven gebruikt, die zijn geschreven door soldaten van een speciale schrijverscursus, voor hen in Irak georganiseerd. Het zijn dus brieven op een literair niveau, of in dichtvorm. Vandaar ook negatieve reacties, dat het hier meer om propaganda gaat dan om echte stemmen, die volgens velen dan tegen de oorlog gekeerd zouden moeten zijn. In werkelijkheid is 'Operation Homecoming' een nogal evenwichtige, maar zeer brave film over oorlog, waarin verscheidene militairen en ex-militairen zonder pacifisme maar ook zonder ophemeling vertellen over allerlei aspecten van oorlog in zijn algemeenheid, strijd, sterven, doden, angst, verveling, adrenaline. De meesten spreken over degradatie van de mens in oorlogen, die overigens onvermijdbaar zijn. De film heeft echter niets te maken met de kwestie Irak, behalve dat het besproken conflict nu net daar plaatsvindt. De zin van die bepaalde oorlog wordt eigenlijk helemaal niet aangeroerd in de film.

In de hoogontwikkelde wereld beginnen ouderen jongeren In aantallen te overtreffen. Hoe moet dat verder? Wie gaat In de nabije toekomst voor de oudjes zorgen? De Japanners hebben meestal een origineel antwoord op alles. Zo ook In dit geval. Ze hebben een experimenteel speeltje ontwikkelt. Een zeehondje, dat na korte tijd de stem en zelfs de tred van de eigenaar herkent en dat enthousiast laat horen. Naar verschillende landen zijn kleine aantallen geďmporteerd, als proef. De Deense Phie Ambo laat In 'Mechanical Love' zien hoe dat In de praktijk werkt. In een Duits bejaardentehuis is een oude vrouw verliefd geworden op haar zeehondje, waarmee ze dialogen voert, daarbij totaal het contract met haar medebewoners verliezend. Na de film zei de regisseuse, dat In Denemarken zo'n zeehond is gebruikt In een groep gedementeerde bejaarden, wat zelfs de interactie tussen hen bevorderde. Maar deze manier om bejaarden gelukkig te maken is niet alles. Een elektronisch ingenieur in Japan werk aan de ontwikkeling van androiden. Hij bouwt zijn geminoid, dus zijn evenbeeld. Wanneer hij als experiment zijn eigen dochtertje in een lamer zet met haar geminoidale vader, wiens stem van de kamer ernaast wordt doorgegeven, stuit hij echter op grenzen. Zijn dochter weigert haar papa aan te raken, want hij is niet echt, hij is een machine. Gelukkig maar, want half als grap beweerde de ingenieur, dat aan de zijde van zijn vrouw, waarmee hij maar weinig contact heeft, de geminoid hem rustig zou kunnen vervangen!

Je bent allebei doof vanaf je geboorte, je trouwt met elkaar en krijgt drie Kinderen, alle met normaal gehoor. Het gezin ontwikkelt zich jarenlang harmonieus, vrolijk, met vel liefde. Wat kan er nog ontbreken? Juist, geluiden. Op 65-jarige leeftijd besluiten de ouders van de Amerikaanse regisseuse Irene Taylor Brodsky een microfoon te laten implanteren, die hen de mogelijkheid van horen kan geven. De dochter maakte daarover de film 'Hear and Now'. Zij toont hoe haar ouders naar die beslissing toegroeien, laat zelfs de operatie op de moeder zien en de periode van een jaar na de ingreep. De ouders lijken in een soort dubbele valkuil terecht te komen. Ten eerste, de vader hoort beter dan de moeder, wat druk zet op Hun relatie. Ten tweede, op die leeftijd kunnen de hersenen niet meer snel een taal leren. Daarom kunnen zij nog steeds niet vel woorden onderscheiden. Maar beide valkuilen hebben ze omzeild. Moeder heeft vader ingehaald en beiden schakelen regelmatig hun microfoontje uit, om te genieten van de weldadige stilte! Een schitterende familie. De regisseuse bracht tot enthousiasme van het publiek haar ouders mee naar het festival.

De Engelse Kim Longinotto behoort tot de top van de documentairefilmers. Ditmaal vertoont zij op IDFA 'Hold Me Tight, Let Me Go'. Scherpe therapie voor kinderen met een diepe trauma of geheel onaangepast in de Mulberry Bush School. Twee begeleiders voor elk kind, die niet ophouden daarmee te communiceren, ondanks schoppen, slaan, schelden en spugen. Dat alles om voor zo’n kind mogelijkheden te scheppen om op een recht pad te raken. Veel drastische situatie in de film van geweld vanuit de kinderen, maar ook hun radeloosheid en hang naar warmte.

Jan Minkiewicz