IDFA 2009 - dzień 5 i 6

 

2009.11.27 Nasza Polonia

 

 

Pomarańcze Jaffa, kto ich nie zna? Ale sk±d one siź wziź³y? Z Izraela! Nie, b³±d.

 

Pochodz± z Palestyny. Izraelski reæyser Eyal Sivan chce wierzyę w przysz³o¶ę jednego wspólnego państwa dla Æydów i Palestyńczyków. Dlatego zrobi³ film dokumentalny o sadach pomarańczowych z 19-go wieku wokó³ palestyńskiego miasta Jaffa i o wspó³pracy Arabów i Æydów w tej branæy w okresie miźdzywojennym 20-go wieku. Sivan, który jest jednym z g³ównych goci na tegorocznym festiwalu i ma tu swoj± retrospektywź, jest przekonany, æe wszystko zepsu³ typowo europejski syjonizm, który po 1948 r. zniszczy³ stare struktury wspó³pracy z Arabami. Jak moæna sobie wyobrazię, jego film wywo³uje ostre reakcje, czego moæna by³o dowiadczyę w trakcie specjalnych debat o Bliskim Wschodzie.

 

'Male Domination' to film Belga Patric Jean, na którym nie wysiedzia³em do końca. Stare historie w nowym opakowaniu pokazuj±cym odmienne spojrzenie na mźæczyzn i kobiety, inne zabawki dla obu p³ci, brak równouprawnienia, walkź feministek. Nic siź nie zmieni³o oprócz technologii, która pozwala dodatkowo utwierdzaę siź w swojej roli p³ciowej przez wyd³uæenie cz³onka lub powiźkszenie piersi.

 

Widzia³em szereg krótkich filmów. Bardzo ³adny jest 'My Uncle Bluey', Australijki Britt Arthur. Przez 30 lat milczano w jej w³asnej rodzinie na temat losów wujka Bluey. Pewnego dnia wyby³ i nie wróci³. Dopiero po jego mierci jej ojciec - brat zmar³ego - i dziadek zaczynaj± co o nim mówię. Okaza³o siź, æe wujek popad³ w alkoholizm, zerwa³y siź jego wiźzi z rodzin±, ale zosta³ jak brat przyjźty przez grupź Aborygenów, którym pomaga³, i którzy go kochali. Reæyserka widzi pierwszy raz ³zy w oczach swego dziadka. I to wszystko w 17 minut. Na tym polega si³a krótkometraæówek!

 

Podobnie odebra³em 'Mieko' 12-minutowy film Greka Giannisa Missouridisa o starszej Japonce, która w æa³obie i p³acz±c wsiada do autobusu i gdzie jedzie. Okazuje siź, æe na grób psa. Jest opuszczona przez swego partnera i totalnie osamotniona, ale postanawia zostaę w Grecji, aby móc codziennie odwiedzaę grób swego ukochanego psa.

 

'Vision' Belgijski Ilke de Vries to eksperyment z trzema ekranami, na których ten sam psychoterapeuta w trzech wersjach wyg³asza monologi o samotnoci i pustce w æyciu. Ciekawy 125-minutowy eksperyment.

 

S³owak Matej Bobrik zrobi³ przepiźkny krótki filmik o wsi s³owackiej, gdzie panuje pe³na cisza i gdzie jej wy³±cznie starzy mieszkańcy cierpliwie czekaj± na mierę. Czysta poezja filmowa pod tytu³em: 'Gdzie s³ońce siź nie spieszy' w konkursie filmów studenckich.

 

Krótki film 'Six Weeks' Marcina Krawczyka jest ³adnie zrobiony. Niewyra¼ne kontury widziane oczami niemowlaka. Ale historia jest niejednoznaczna. W Polsce do 6-iu tygodni matka moæe odwo³aę zgodź na oddanie dziecka do adopcji. Film pokazuje dramat odst±pienia dziecka i rado¶ę nowych rodziców. Podczas spotkania z publicznoci± powsta³a do¶ę skomplikowana dyskusja na temat zapobiegania ci±æy, w której reæyser raczej podkrela³, æe zbyt wiele matek nie podpisuje ostatecznej adopcji, na skutek czego ich dzieci trafiaj± po jakim czasie do sierocińców. 'A ilo¶ę oddawanych dzieci i tak jest duæo mniejsza niæ ilo¶ę rodziców chźtnych do ich adopcji' powiedzia³ reæyser.

 

Dwa dokumenty pe³nometraæowe zas³uguj± na omówienie. 'Osadne' to arcydowcipny film S³owaka Marko Skopa, o zabitej deskami wiosce Rusińskiej na najdalszych obrzeæach UE. Burmistrz - ten sam od 31 lat! - postanawia razem z Popem ratowaę wioskź przed wymarciem. Szukaj± poparcia w Brukseli dla swojego pomys³u przyci±gania turystów i oczywicie napotykaj± na biurokracjź. Bardzo przyjemny film.

 

Natomiast wyj±tkowo dramatyczny jest film brytyjskiej pary reæyserskiej Lucy Bailey i Andrew Thompson o Zimbabwe. Jeden bia³y farmer postanawia przeciwstawię siź dyktatorowi Mugabe i zaskaræa go przed trybuna³em w Namibii o nieprawne pozbawienie go ziemi i gospodarstwa w ramach 'reformy rolnej'. Po kryjomu filmowane szykany, pobicia i rozpaczliwa walka bia³ej rodziny o prawo do bycia obywatelami Zimbabwe. Ostatecznie stracili farmź, jednak nie wolź walki. Ograbieni z wszystkiego próbuj± w stolicy Harare kontynuowaę starania o demokratyczn± Zimbabwe.

 

Jestemy juz na pó³metku festiwalu!

 

Jan Minkiewicz

 

IDFA 2009 - DAG 5 en 6

 

Jaffa sinasappels, wie kent ze niet? Maar waar komen ze vandaan? Uit Israėl! Nee, fout.

 

Ze komen uit Palestina. De Israėlische regisseur Eyal Sivan wil geloven in een toekomst van een gemeenschappelijke staat van Joden en Palestijnen. Daarom heeft hij een documentaire gemaakt over sinaasappelgaarden in de 19-e eeuw rond de Palestijnse stad Jaffa en de samenwerking in die branche tussen Arabieren en Joden tussen de twee wereldoorlogen. Sivan, die een van de hoofdgasten is op het festival dit jaar en een eigen retrospectief heeft, is ervan overtuigd, dat het typisch Europese zionisme alles kapot gemaakt heeft, die na 1948 de oude structuren van samenwerking met de Arabieren vernietigd heeft. Men kan zich voorstellen dat zijn film felle reacties optroept, wat ook wel te merken was op een speciaal debat over het Midden-Oosten.

Jaffa

 

Eyal Sivan 'Jaffa' - foto Jan Minkiewicz

 

Vision

 


Where The Sun Doesn't Rush

 

Osadne

 


Marko Skop 'Osadne' (z lewej) z producentami - foto Jan Minkiewicz

 

Mugabe and the White African

 

Andrew Thompson i Lucy Bailey 'Mugabe and the White African' - foto Jan Minkiewicz

 

'Male Domination' een film van de Belg Patric Jean heb ik niet geheel uitgezeten. Oude verhalen in een nieuw jasje over verschillende kijk op mannen en vrouwen, ander speelgoed voor beide seksen, gebrek aan gelijkberechtiging, de strijd van feministes. Niets lijkt veranderd, behalve de technologie, waardoor je je sekse nog meer kan benadrukken via penisverlenging of borstvergroting.

 

Ik zag een paar korte films. Heel mooi is 'My Uncle Bluey', van de Australische Britt Arthur. Dertig jaar lang zweeg haar eigen fmailie over oom Bluey. Hij was op en dag vertrokken en is nooit meer teruggekomen. Pas na zijn dood beginnen haar vader - de broer van de overledene - en haar grootvader iets over hem te vertellen. Het blijkt dat hij alcoholist was geworden, de banden met zijn familie verdwenen waren en dat hij als broer opgenomen was door een groep Aboriginals, die hij hielp en die van hem hielden. De regisseur ziet voor het eerst tranen in de ogen van haar opa. En dat alles in 17 minuten. Dat is het mooie van korte films!

 

Net zo'n indruk maakte 'Mieko', een 12-minuten durend filmpje van de Griek Giannis Missouridis over een oudere Japanse vrouw, die in rouw en huilend ene bus in stapt en ergens heen gaat. Dat ergens blijkt het graf van haar hondje te zijn. Zij is verlaten door haar partner en totaal vereenzaamd, maar besluit in Griekenland te blijven, om elke dag naar het graf van haar geliefde hond te kunnen gaan.

 

'Vision' van de Belgische Ilke de Vries is een experiment met drie beelden, waarop dezelfde psychoanalyticus in drie versies een monoloog houdt over eenzaamheid en leegte in het leven. Een interessant experiment van 15 minuten. De Slowaak Matej Bobrik heeft een prachtig kort filmpje gemaakt over een Slowaaks dorp, waar totale stilte heerst en uitsluitende bejaarde inwoners geduldig op hun dood wachten. Pure poėzie onder de titel 'Where The Sun Doesn't Rush' in de studentencompetitie.

 

De korte film 'Six Weeks' van de Pool Marcin Krawczyk is mooi gemaakt. Vage beelden gezien als door de ogen van ene baby. Maar het verhaal is niet eenduidig, In polen kan een moeder tot zes weken na de geboorte haar toestemming tot adoptie van haar kind intrekken. De film laat het drama zien van het afstand doen van je kind en de vreugde van de nieuwe ouders. Tijdens de Q&A ontstond een nogal ingewikkelde discussie over voorbehoedsmiddelen en abortus, waarin de regisseur eigenlijk benadrukte, dat teveel moeders de adoptie afwijzen, waardoor de kinderen uiteindelijk in een weeshuis terecht komen. "En het aantal afgestane kinderen is toch al veel geringer dan het aantal paren dat willen adopteren", zei de regisseur.

 

Twee lange documentaires verdienen nog besproken te worden. 'Osadne' is een uiterst grappige film van de Slowaak Marko Skop, over een totaal afgelegen dorp met Rusinen aan de uiterste oostgrens van de EU. De burgemeester - al 31 jaar dezelfde! - besluit samen met de orthodoxe priester het dorp te redden voor uitsterven. Zij zoeken steun in Brussel voor hu plannen om toeristen aan te trekken en treffen daar uiteraard bureaucratie aan. Een heel aangename film.

 

Uitermate dramatisch is daarentegen de film van het Britse paar Lucy Bailey en Andrew Thompson over Zimbabwe. Een blanke boer besluit zich tegen dictator Mugabe te verzetten en klaagt hem aan bij het Namibie-Tribunaal voor onrechtmatige onteigening in het kader van de 'landhervorming'. In het geheim gefilmd zien wij provocaties, afranselingen en de wanhopige strijd van een blanke familie voor het recht om inwoners van Zimbabwe te mogen zijn. Uiteindelijk verliezen zij de boerderij, maar niet hun strijdlust. Totaal berooid, proberen zij vanuit de hoofdstad Harare de strijd voor een democratisch Zimbabwe voort te zetten.

 

Jestemy juz na pó³metku festiwalu!

 

Jan Minkiewicz