IDFA 2009 - dzieñ 3 i 4
2009.11.23 Nasza Polonia
|
W pierwszy weekend festiwalu obejrza³em kilka bardzo ró¿nych filmów. Pierwszy z nich to, kolejny po polskich 'Grach Wojennych', film o ¶wiadomym przekazywaniu tajemnic wojskowych. Tym razem jednak nie innemu pañstwu, lecz w³asnej prasie.
'The Most Dangerous Man in America' Judith Ehrich i Ricka Goldsmith to portret Daniela Ellsberga. M³ody, bardzo inteligentny wojskowy, który wierzy w s³uszno¶æ antykomunistycznego zaanga¿owania siê Stanów w rejonie dalekowschodnim, zostaje zatrudniony przez Rand Company, maj±cej za zadanie sporz±dzenie raportu o wojnie wietnamskiej. W trakcie tej pracy dostrzega k³amstwa i przekrêty kolejnych prezydentów i ich doradców, maj±ce na celu usprawiedliwianie kolejnych etapów eskalacji wojny. Ellsberg postanawia tajny raport z tymi informacjami przekazaæ New York Times. Normalnie poszed³by na lata do wiêzienia, ale uratowa³o go to, ¿e w³a¶nie wybuch³a afera Watergate, w wyniku której prezydent Nixon musia³ ust±piæ. Ciekawym elementem w filmie s± nagrania z ta¶m Nixona, na których miêdzy innymi lekcewa¿±co wypowiada siê on o ofiarach cywilnych, jako g... go obchodz±cych.
Po tej ciê¿kiej polityce obejrza³em film pe³en poezji. Australijski film 'Contact' Martina Butlera i Bentleya Deana zaczyna siê od tego jak w 1964 wystrzeliwano w Australii europejsk± rakietê, której próbne wersje mia³y spadaæ w bezludnej strefie pustynnej. Moment odpalenia rakiety zbli¿a siê a tymczasem kilku pracowników spo³ecznych odkrywa w³a¶nie w tej strefie grupê Aborygenów. Po dniach ¶cigania i ucieczek dochodzi ostatecznie do - sfilmowanej - konfrontacji pracowników i ma³ej grupy, jak siê okaza³o wy³±cznie kobiet i dzieci. Dla Aborygenów by³o to pierwsze zetkniêcie siê z bia³ymi. Negocjacje, aby ich przekonaæ do opuszczenia terenu nie by³y proste, ale w koñcu siê uda³y.
Muzyki nigdy nie brakuje na IDFA. 'You cannot start without me' to dokument Allana Millera o dyrygencie Opery w Petersburgu. Valery Gergiev pochodzi z Osetii, jest workoholikiem i obsesyjnym dyrygentem. W Holandii znamy go od lat jako dyrygenta Filharmonii Rotterdamskiej. Du¿o Strawiñskiego i Szostakowicza.
Czasy s± zwariowane, wiêc i nie brakuje zwariowanych re¿yserów. Australijczyk George Gittoes filmowa³ od lat 60-ych w strefach wojennych i konfliktowych: Nikaragua, Ruanda, Bo¶nia. A teraz pokazuje Pakistan, prowincjê Peszawar. Talibowie niszcz± tam wszystko: wideo, DVD, ksi±¿ki. Bezwzglêdnie prze¶laduj± producentów i sprzedawców tanich lokalnych filmików, produkowanych prymitywnymi ¶rodkami przez amatorów. Re¿yser anga¿uje siê w tê bran¿ê filmow± i nawet nakrêca na miejscu z lokalnymi przyjació³mi dwa filmy. Szpikuje swój 'dowcipny' dokument horrendalnymi - prawdziwymi scenami okrucieñstw Talibów. Po jego wyje¼dzie kilku znajomych zosta³o zamordowanych. Czy to przez jego filmowanie, na to re¿yser w rozmowie z publiczno¶ci± nie chcia³ odpowiedzieæ. Film 'The Miscreants of Taliwood' koñczy siê zabójstwem Benazir Bhutto ( w 2007 r. Jak wiadomo obecnie wojsko pakistañskie przeprowadza w Peszewarze wielk± akcjê przeciwko Talibom.
'Stolen' to film powsta³y przypadkowo. Para m³odych filmowców, Australijczyk i dziewczyna z Po³udniowej Ameryki przypadkowo odkrywaj± na algierskiej Saharze w obozie ruchu Polisario, struktury niewolnicze. Zarówno Polisario jak i w³adze marokañskie robi± wszystko, aby nie dopu¶ciæ do zrobienia filmu, a kiedy to siê nie udaje, aby go zdyskredytowaæ. Pod presj± ró¿ni bohaterowie tego filmu wycofywali swoje poparcie dla niego, co re¿yserzy tylko czê¶ciowo respektowali pokazuj±c film mimo ró¿nych protestów.
Tyle, je¶li chodzi o festiwalowy weekend.
Jan Minkiewicz
IDFA 2009 - DAG 3 EN 4 In het eerste festivalweekend heb ik zeer uiteenlopende films gezien. De eerste was, na de Poolse film 'War Games', weer een film over het bewust doorspelen van militaire geheimen. Ditmaal echter niet aan een ander land, maar aan de eigen pers. 'The Most Dangerous Man in America' van Judith Ehrich i Rick Goldsmith is het portret van Daniel Ellsberg. Als jong, hyperintelligent militair, die gelooft in de anticommunistische inzet van de VS in het Verre Oosten, komt hij in diesnt bij de Rand Company, die de opdracht heeft een rapport op te stellen over de Vietnam-oorlog. |
Most dangerous Man of America
Contact
The Miscreants of Taliwood
George Gittoes 'Miscreants of Taiwood' - foto Jan Minkiewicz
Stolen
Violeta Ayala 'Stolen' - foto Jan Minkiewicz |
In dat werk ontdekt hij leugens van opeenvolgende presidenten en hun adviseurs,
die een steeds verdere escalatie van de oorlog moeten rechtvaardigen.
Ellsberg besluit het geheime rapport met die gegevens door te sluizen
naar de New York Times. Normaal zou hij hiervoor jaren gaan zitten, maar
hij wordt gered, doordat net het Watergate-schandaal losbarst, ten gevolge
waarvan Nixon moest aftreden. Interessant zin de film zijn geluidsopnamen
van de Nixon-banden, waarin hij onder meer minzaam spreekt over burgerslachtoffers,
die hem geen r... kunnen schelen.
Na deze zware politiek zag ik een film vol poëzie. De Australische film 'Contact' van Martin Butler en Bentley Dean begint in 1964, als in Australië een Europese raket wordt afgeschoten, waarvan de proefversies moeten landen in een onbewoond stuk woestijn. De lanceerdatum komt naderbij, en juist dan komen een paar sociale werkers juist in dat gebied op het spoor van een groep Aboriginals. Na dagen van achtervolgingen en ontsnappingen komt het uiteindelijk tot - indertijd gefilmd - contact tussen de sociaal werkers en een kleine groep van zoals bleek uitsluitend vrouwen en kinderen. Voor de Aboriginals was het een eerste confrontatie met blanken. De onderhandelingen, om hen te overtuigen het gebied te verlaten, waren niet eenvoudig, maar lukten uiteindelijk nog op tijd.
Nooit ontbreekt het aan muziek op IDFA. 'You cannot start without me' is een documentaire van Allan Miller over de dirigent van de Opera in Sint Petersburg. Valery Gergiev komt oorspronkelijk uit Ossetie, is workaholic en een geobsedeerde dirigent. In Nederland kennen we hem al jaren als dirigent van het Rotterdams Filharmonisch. Veel Stravinsky en Sjostakovitsj
De tijden zijn gek, dus ontbreekt het ook niet aan doorgedraaide regisseurs. Australier George Gittoes filmde vanaf de 60-er jaren in oorlogszones en crisisgebieden: Nicaragua, Rwanda, Bosnië. En nu laat hij Pakistan zien, de provincie Peshavar. De Taliban vernietigen daar alles: video's, DVD's, boeken. Ongenadig vervolgen zij producenten en verkopers van goedkope, lokale pulpfilms, met primitieve middelen gemaakt door amateurs. De regisseur mengt zich zelfs in die filmbranche en maakt ter plekke met vrienden twee eigen filmpjes. Hij doorspekt zijn 'humoristische' film met echte schokkende beelden van gruweldaden van de Taliban. Na zijn vertrek zijn een paar van zijn kennissen vermoord. Of dat door zijn filmen kwam, daar wilde de regisseur in zijn Q&A met het publiek geen antwoord op geven. De film 'The Miscreants of Taliwood' eindigt met de moord op Benazir Boetto in 2007. Zoals bekend woedt op dit moment in Peshavar een groot Pakistaans legeroffensief tegen de Taliban.
'Stolen' is een film
die bij toeval is ontstaan Een jong stel filmers, een Australiër en een
Latijns-Amerikaanse ontdekken bij toeval in een vluchtelingenkamp van
Polisario in de Algerijnse Sahara slavernij. Zowel Polisario als de Marokkaanse
regering doen alles, om eerst de film niet te laten ontstaan en wanneer
dat onmogelijk blijkt hem te discrediteren. Onder politieke druk trekken
verscheidene personen hun uitspraken in de film in, wat slechts gedeeltelijk
is gehonoreerd door de makers, die hen ondanks hun protesten in de film
hebben laten zien.
En dat is alles van het weekend.
Jan Minkiewicz