Piotr Anderszewski i jego "zoty rodek" wykonywania Bacha

 

2009.09.17 Nasza Polonia


W czerwcu, w ramach festiwalu DOCU.ARTS 2009, w Filmmuseum w Amsterdamie mona byo obejrze pol.-franc. film (2009), w re. Bruno Monsaingeona, pt. "Piotr Anderszewski, niespokojny podrnik". Dokument ten przyblia oryginalny tryb ycia oraz upodobania muzyczne jednego z najbardziej inspirujcych dzi na wiecie modych pianistw.

 

Urodzony w Warszawie (1969), majcy polsko-wgierskich rodzicw artysta, domy swojego dziecistwa i pierwszych lat modoci w Warszawie i Budapeszcie - mieszka w ostatnich latach w Paryu, Lizbonie oraz... w pocigu. Przemieszcza si kolej, wraz z fortepianem, po caej Europie. W swoich prywatnych pomieszczeniach, w pocigu, wiczy na instrumencie, pi, gotuje, a nawet przyjmuje goci na noworoczne party.

 

Przed trzema tygodniami, 17 sierpnia, na kanale telewizyjnym Mezzo, wyemitowany zosta recital Piotra Anderszewskiego, jaki odby si w czasie Internetional Piano Festival La Roque d'Antheron 2004.

 

W programie recitalu znalazy si:

1. Suita angielska d-moll nr 6, BWV 811 - J. S. Bacha

- Prelude

- Allemande

- Courante

- Sarabande - Double

- Gavotte I, II

- Gigue

2. Poematy fortepianowe Metopy op. 29 - K. Szymanowskiego

- Wyspa Syren

- Calypso

- Nauzykaa

3. Mazurek f-moll op. 63, nr 2 - F. Chopina

 

Piotr Anderszewski jest artyst obdarzonym niezwyk wyobrani i inteligencj muzyczn. Z upodobaniem i do czsto wykonuje kompozycje Bacha, a jego fascynacja barokowym geniuszem przemawia poprzez kady dwik bachowskich utworw.

 

Pianista znalaz zoty rodek na jednoczesn syntez, doskonae proporcje i zrwnowaenie pomidzy:

- gboko personalnym i intymnym monologiem - a dyscyplin emocjonaln, regulowan formami barokowymi

- sugestywnym i subiektywnym przekazem - a obiektywn estetyk

- wokalnoci kantylen, rodem z XVII-wiecznych oratoriw - a dykcj klawesynu i klawikordu

- gadkoci dwiku nowoczesnego fortepianu, bogactwem jego kolorw, ekspresji, nastrojw, plastycznoci dynamiki - a oszczdnym brzmieniem, limitowanym mechanik historycznych istrumentw klawiszowych

 

A wszystko to poczone w sposb nadzwyczaj naturalny i wysublimowany. Pianista jest bez wtpienia mistrzem pord wspczesnych wykonawcw Bacha

 

Nie znajc programu koncertu, mona byo ulec iluzji, e dyskretne i piewne tony intonujce pierwsz cz suity d-moll, Prelude, wprowadzaj suchacza do romantycznej kompozycji. Zudzenie to jednak rozwiewao si niemal w tej samej chwili, dziki wyporodkowanej temperaturze dwikw i "zdystansowanemu" dotykowi. Allegro z Prelude przeobrazio si w jakby logiczny traktat naukowy.

 

Druga cz, forma taca Allemande - wywoaa we mnie do niezwyke wraenie: poetyki mistycznej raczej kontemplacji, oddawanej przez artyst subtelnie i z wraliwoci; inspirujcej do wizji przestrzeni barokowego kocioa, skupienia w otoczeniu witych obrazw i aniow (nie miaam ju takiego wraenia, kiedy posuchaam Allemande nagranego przez artyst na albumie CD).

 

W tanecznym Courante - dwiki, o krtkszej artykulacji i lekkim dotyku (ksztatowane, jak w caej suicie, z minimalnymi indywidualnymi impulsami), zachowyway swoj mikko i gadko, nie sparaliowan sztuczn lub doktrynaln mechanicznoci.

 

Sarabande - niepieszna, refleksyjna, w stonowanej dynamice piano pobrzmiewaa nastrojem elegijnym. Mordenty otrzymyway indywidualn barw i zrnicowan wano, zalenie od ich roli penionej w improwizacji. Muzyka oddychaa swobodnie, lecz odstpstwa czasowe byy niewyczuwalne. Bodaje w tej czci, ostatni dwik, lub dwa - dodane zostay jakby w oponieniu, prawie "zapomniane" i... nie oczekiwane ju przez suchacza.

 

Pierwsza sekcja Double przyniosa kojcy nastrj i wielki spokj. Ponowne, jakby rozpynicie si w mistycznej medytacji. Nie byo w jej klimacie nic romantycznego lub sentymentalnego, pomimo ciepa dwiku - jak zreszt w adnej czci suity.

 

W drugiej sekcji Double - basowe tony, przywodzce na myl jakby rytmiczne ostinato, grane byy z doskonale wywaonym non-legato, nie za krtkim, i znw - w adnym wypadku nie mechanicznym. Dwik pozostawa nienaruszalnie pikny i naturalny pod wraliwym dotykiem klawiatury przez pianist.

 

Kolejne czci suity, czyli Gavotte I i Gavotte II - przyniosy pogodny i taneczny nastrj, ale dystyngowany. Styl wytworny, arystokratyczny, lecz nie pretensjonalny lub trywialny. Wysoka elegncja, powcigliwo i prostota. Artykulacja non-legato - staccato niezmiennie szlachetna. Klimat taca, oddany z wraliwoci i inteligencj.

 

Cao suity wieczylo energetyczne Gigue, pozwalajce doj do gosu wirtuozowskiej polifonii.

 

Piotr Anderszewski, na temat wykonywania kompozycji J. S. Bacha wypowiada nastpujce sowa:

 

"Chocia Bach oczywicie nie by zaznajomiony z ide nowoczesnego fortepianu koncertowego, nie uwaam tego za przeszkod w wyraaniu istoty, ponadczasowoci jego muzyki. Jednak granie Bacha na nowoczesnym instrumencie jest wyzwaniem. Z jednej strony wymaga rozwizania pewnych niewygodnych stylistycznych, instrumentalnych trudnoci, dokonywania niezbdnych korekt i kompromisw, ktre nie zaprztaj klawesynisty. Ale z drugiej strony, jest stale i zasuenie kuszce oraz prowokujce do penego korzystania z fantastycznego zakresu ekspresyjnego potencjau, jaki nowoczesny fortepian moe zaoferowa."

 

Karol Szymanowski jest kolejnym ulubionym kompozytorem Piotra Anderszewskiego. W 2000 r. Fundacja im. Karola Szymanowskiego uhonorowaa pianist nagrod "za osobist, nowatorsk interpretacj muzyki K. Szymanowskiego i jej entuzjastyczne promowanie na estradach wiata" przyznawan od 1997 corocznie wybranemu artycie.

 

Metopy - powstay z inspiracji K. Szymanowskiego homeryck Odysej oraz staro-greckimi metopami, czyli paskorzebami o tematyce mitologicznej z fryzw antycznej wity na Sycylii, podziwianymi przez kompozytora w Muzeum Narodowym w Palermo.

 

Pod palcami P. Andreszewskiego osigny swj peen wymiar impresyjnych, rozedrganych barwami obrazw-poematw muzycznych. Ich faktura, pomimo swojej przestrzennoci tworzya jednolite i spjne przebiegi, bezustannie niosce piew i ruch.

 

Wyspa Syren roztaczaa czar peen zmysowoci i wibracji, w Calypso burzliwe fragmenty przeplatay si z eleganckimi i powcigliwymi. Nauzykaa niosa nuty uwodzicielskiego taca; obrazw beztroski, zabawy i rnorodnych stanw samopoczucia.

 

Zagrany na bis ostatni utwr - chopinowski Mazurek f-moll op. 63 nr 2 - powolny, rozmarzony - okaza si pen spokoju liryk na temat mazurka, form stumionego piewu. Doskonale oddajc idiom polskiego taca i jego poetyckie tempo rubato.

 

 

Marzenna Donajski

Piano Lab

http://pianolab.wordpress.com