ROTTERDAM: DZIEĹ JEDENASTY I OSTATNI, SOBOTA 2-GO

Rotterdam: dzień jedenasty i ostatni . sobota 2-go

2008.02.05 Nasza Polonia

Ostatniego dnia festiwalu widziałem trzy filmy, z których jeden drugi raz. Omówię pozostałe dwa.

'Recycle', to fascynujący dokument Mahmouda al Massada z miasta Zarqa w Jordanii, skąd pochodził zabity w Iraku wysoki przywódca Al-Quiady Szejk Zarękawi. Chyba dzięki pochodzeniu z tego samego miasta udało się reżyserowi sportretować byłego Mujahidina i goryla wielu przywódców terrorystycznych, który zarabia na życie zbieraniem starych kartonów.

Rzadko dostaję się tak wnikliwy wgląd w zamknięty i zakłamany świat arabski, w którym granice między poparciem czy odrzuceniem jihadu są wyjątkowo płynne. Reżyser powiedział po projekcji, że nie czuje się całkiem bezpiecznie, myśląc o ponownym odwiedzeniu miasta swego dzieciństwa po zrobieniu filmu.

Na żadnym festiwalu nie odmawiam sobie obejrzenia jednego z klasyków, zawsze gdzieś schowanych w programie. W tym roku mogłem odrobić lukę i zobaczyć film, którego nigdy jeszcze nie widziałem. 'River Without Buoys' z 1983 r. to wnikliwy film Wu Tian Minga o chińskim komunizmie. Trzech mężczyzn na tratwie łączą smutne losy ofiar polowania na 'kapitalistów' i inne krzywdy spotykające ludzi podczas rewolucji kulturalnej. Film, swojego czasu bardzo w Chinach popularny, odczuwany jako katharsis po ciężkim okresie. Piękne zdjęcia i solidna fabuła. Godne zakończenie festiwalu.

Mahmoud al Assad, 'Recycle' in gesprek met Ludmila Cvikova - foto Jan Minkiewicz

Rainer Judd, 'Remember Back, Remember When' - foto Jan Minkiewicz

Ale zanim na dobre zakończę swoje relacje festiwalowe, to jeszcze kilka słów o krótkich filmach, które widziałem jako wstęp do głównego filmu. Jeśli są narracyjne, to często są naprawdę perełkami. Kirgiski 'Everything's OK.' Akjola Bekbolotowa to smutna historia o dwóch bezdomnych chłopczykach. Starszy przygarnia młodszego i daje mu odwagę. Ale niestety zaraz po tym ginie wpadając pod samochód i zostawia młodszego pogrążonego w smutku. W 14-to minutowej pigułce różne warstwy rzeczywistości i emocji. Podobnie, ale całkiem inaczej w 'Remember Back, Remember When' Amerykanki Rainer Judd. Gdzieś w Teksasie dzieci bawią się przed domem, budując instalacje wodne. Otwierają się drzwi, wychodzi kobieta z butelką i dwoma kieliszkami w ręku a za nią mężczyzna. Rozmowa rodziców eskaluje przy każdej wymianie zdań i kończy się porwaniem dzieci przez ojca do samochodu i odjazdu, zostawiającego matkę w osłupieniu. Znów w pigułce - 10 minut - w domyśle, jakby całe życie.

Jan Minkiewicz

Rotterdam: de laatste elfde dag, zaterdag 2 februari

Op de laatsten festivaldag zag ik drie films, waarvan eentje voor de tweede keer. De overige twee zal ik bespreken. 'Recycle', is een fascinerend document van Mahmoud al Massad uit de stad Zarqa in Jordanië, waar de in Irak gedode topman van Al-Quiada, Sheik Zharkawi vandaan kwam. Waarschijnlijk omdat hij uit diezelfde stad kwam is het hem gelukt een voormalige Mujahidin en lijfwacht van allerlei terroristische kopstukken te portretteren, die nu zijn geld verdient met het verzamelen van kartonnen afval voor recycling. Zelden krijg je een zo indringende kijk op de gesloten en leugenachtige Arabische wereld, waarin de grens tussen steun en afwijzing van de jihad zeer vloeiend is. De regisseur vertelde na de screening, dat hij zich niet erg veilig volt, als hij denkt aan een nieuw bezoek aan de stad van zijn jeugd na het maken van de film.

Op geen enkel festival ontneem ik mij de kans een van klassiekers te zien, die altijd wel ergens In het programma verstopt zitten. Dit jaar kon ik een gat vullen en een film zien, die ik altijd gemist had. 'River Without Buoys' uit 1983 r. is een indringende film van Wu Tian Ming over het Chinese communisme. Drie mannen op een vlot in een rivier delen het trieste lot van slachtoffers van de jacht op kapitalisten en ander onrecht tijdens de culturele revolutie. Een film, die indertijd In China zeer popular was en gezien werd als een catharsis na een zware tijd. Prachtige beelden en een sterk verhaal. Een waardig slot van het festival.

Maar voordat ik mijn verslag helemaal afsluit, nog ene paar woorden over die korte films, die ik gezien heb als inleiding tot de hoofdfilm. Als ze narratief zijn, dan zijn het vaak echte pareltjes. Het Kirgizische 'Everything's OK.' van Akjol Bekbolotov is het trieste verhaal van twee dakloze jongetjes. De oudere neemt de jongere onder zijn hoede en leert hem moedig te zijn. Maar helaas komt hij direct daarop om als hij onder ene auto terechtkomt en laat de jongere bedroefd achter. In een pil van 14 minuten allerlei lagen van werkelijkheid en emotie. Net zo, maar heel anders in 'Remember Back, Remember When' van de Amerikaanse Rainer Judd. Ergens in Texas spelen twee kinderen voor het huis en bouwen allerlei waterinstallaties. De deur gaat open, een vrouw komt naar buten met een fles en twee glazen in haar hand en achter haar een man. Het gesprek tussen de ouders escaleert met elke zin en eindigt met de vader, die de kinderen losrukt en meesleurt naar zijn auto en daarmee wegscheurt, de moeder verbijsterd achterlatend. Weer in ene pil - van 10 minuten - in je gedachten, een heel leven.

Jan Minkiewicz