Spotkanie w Warszawie - wywiad z Wadysawem Pawelcem

 

 2004.11.23 Nasza Polonia

 



Portret Wadysawa Pawelca / Foto. Gosia Stepien

 


6 Grudnia 2003 roku w Galerii Six Images w Amsterdamie dbyo si otwarcie ekspozycji Pana Wadysawa Pawelca, w obecnym momencie ju 80-cio letniego staruszka, ktry z

powodw zdrowotnych niestety nie mg by obecny na swoim wernisau.

Fotografik i prekursor sztuki erotycznej w purytaskim i komunistycznym kraju, jakim w owych czasach bya Polska, zajmowa si 40 lat fotografi. W latach 70-tych i 80-tych fotografowa nagie kobiety.

W styczniu 2004 bdc w Warszawie odwiedziam Pana Pawelca  w jego mieszkaniu na Mostowej i poprosiam o udzielenie mi wywiwdu, co oczywicie uczyni chtnie.

 

Panie Wadysawie fotografowa Pan w latach 70-tych i 80-tych nagie kobiety, czy mgby Pan opowiedzie mi jaki miy epizod, wspomnienie o sobie, o faworytkach Paskich modelkach, o swojej pracy?

 

Moja droga do fotografii bya do mudna, dochodziem do niej poprzez kilka innych zawodw, w kocu odnalazem si w fotografii i to by najpikniejszy i najduszy okres w moim yciu. Przeszedem ca drog od fotoreportera prasowego, potem czonka Zwizku Fotografikw, do momentu gdy zaczem dziaa jako "wolny strzelec", trwao to co prawda. Kad prac, ktr wykonywaem staraem si robi z pasj, prodki mnie nie interesoway.

 

Dlaczego wybra Pan erotyczn fotografi, co byo w tym takiego specjalnego, co Pana pasjonowao, czy to byy kobiety, czy ich nagie ciao, czy moe pikno kobiecego ciaa?

 

Zoyy si na to rne przyczyny, ja waciwie zawsze dobrze rozumiaem si z kobietami i to by waciwie czynnik, ktry da mi pniej w rek atut eby ten gatunek fotografii uprawia. Kobieta jest z natury istot kruch, delikatniejsz  ni mczyzna i majc z ni do czynienia nie mona si porusza jak so w sklepie z porcelan.

Jeszcze jako chopi, takie nieletnie, byem przez panie gaskany po gwce, byem jakim takim ulubiecem pa.

Mam t cech i waciwo, e potrafi rozumie kobiety i  to uatwia kontakty. Tego rodzaju fotografia jak Akt, tym bardziej musi istnie ta platforma porozumienia midzy fotografem a modelk, chodzi o to, eby panowaa ta waciwa atmosfera na planie zdjciowym. Wszystko bazuje na zaufaniu wzajemnym, poza tym sposb prowadzenia modelki na planie - ja staram si to robi delikatnie. Moje polecenia, trudno to nawet nazwa polecenia, jakie propozycje: w prawo, w lewo, wyej, niej, rka, noga, staram si przekazywa ustnie bez dotykania modelek. One to doceniay, wic mogem z nimi zrobi duo wicej interesujcych zdj. Tu jest taka cienka nitka wzajemnego porozumienia, musi by prawie niewyczuwalna, prawie niewidoczna, ale musi istnie.

 

A czy zdarzay si Panu modelki z ktrymi nie mg si Pan zkomunikowa, praca stawaa si trudna, a sesja bya nieudana?

 

Tak, byy takie sytuacje, kiedy nawet dziewczyny o bardzo dobrych fizycznych warunkach, e tak powiem, fizycznie bardzo atrakcyjne, ja nie mogem przezwyciy tej bariery sztucznoci, ktre mnie jak by paralioway i w takiej sytuacji po paru prbach musiaem bezowocnie rezygnowa. Ja pracowaem w tej minionej epoce, za ustroju komunistycznego i z tymi modelkami, ktre byy wycznie amatorkami, wtedy nie istniao co takiego jak agencje, gdzie mona byo sobie pj, przejrze jaki katalog i zaatwi to w taki sposb jak jest przyjte na wiecie.


Okadka ksiki


Foto. Wadysaw Pawelec



Foto. Wadysaw Pawelec



Goa pupa / Foto. Wadysaw Pawelec



Wadysaw Pawelec i Gosia Stepien / Foto. Gosia Stepien


Jak Pan w takim razie znajdowa swoje modelki?

 

Robiem to sam, poprzez znajomych, przyjaci, czasem przypadkowo spotkana osoba na wernisau, czy na jakiej imprezie, ja nawizywaem kontakt. Zwykle dochodzio do jakiego spotkania i prbowalimy wtedy pozytywnie t prac kontynuowa dalej, co w wikszoci wypadkw si udawao. Musz doda, e zawsze byem bardzo wybredny, stawiaem wysokie wymagania wobec modelki, bo tu midzy modelk a fotografujacym jest na planie wzajemna zaleno, zadaniem fotografa jest inspirowa modelk, ale z drugiej strony dobra modelka inspiruje fotografa. Staraem si dobiera bardziej otwarte i szczere, ktre opowiadaj mi rne historyjki. - Wie Pani, kobieta ma takich dwch powiernikw, jednym to jest fryzjer, a drugim to jest fotograf.

 

Czy utrzymuje Pan kontakt ze swoimi modelkami? Czy odwiedzaj Pana?

 

Tak, tak, co prawda, to ju niektre to s starsze panie, bo pamitam, e wsppracowaem z nimi w latach 70-tych, to ju jest szmat czasu. Dzisiaj, to ju panie emerytki, albo takie, ktre si do tego zbliaj.

 

Ten kalendarzyk, ktry Pan opublikowa w poczatkach lat 80-tych, ktry wzbudzi tak sensacj, jak to Pan osobicie wspomina?

 

No... musz powiedzie, e ten kalendarzyk zrobi wicej sensacji i halasu ni si spodziewaem, sprawa wykroczya echem daleko poza Polsk, tutaj te bya dyskusja w gazetach, jedni pisali tak, drudzy inaczej i w radiu te na ten temat si wypowiadano, no ale ja niespodziewaem si, e ten temat podchwyc korespondenci zagraniczni pracujacy w Warszawie i sprawa posza w wiat o tym kalendarzu jako pierwszym za elazn Kurtyn.


Zaczy pisa prosz Pani agencje wiatowe, wszystkie due magazyny od Szpigla Szterna, francuskie gazety, amerykaskie, zrobio to duy rozgos, nawet mam jeszcze gdzie stron z arabskiej gazety z Kuwejtu.


Takiego rozgosu i reklamy ja bym sobie nigdy nie wykupi za pienidze ktre zarabiaem.

 

Jak wpywaa Pana praca na Paskie ycie rodzinne?

 

Moja ona jest agodnego usposobienia, wic po prostu staraem si jej wytumaczy o co w tym wszystkim chodzi, przyja to, e tak powiem z pogod ducha. Sam z reszt ile tam razy dawaem jej w rk aparat i namawiaem eby prbowaa pracowa ze mn, kilka razy prbowaa, ale stwierdzia, e to jest trudne i mudne zajcie i daa sobie spokj.

Ja onie zawdziczam to, e stworzya mi warunki, e mogem zajmowa si moj prac i to z jakim skutkiem, wielu innych w mojej sytuacji mogoby mie pieko w domu z powodu zazdrosnej partnerki, zreszt prosz Pani mj amerykaski album ZOFIA, ktry wydano w Kaliforni w 1986 bodaje roku, to zadedykowaem onie, a dedykacja brzmi: Mojej onie Irenie najbardziej wyrozumiaej kobiecie wiata.

 

A gdyby Pan mog przekaza wiedz modym fotografom, tym ktrzy zaczynaj fotografi erotyczn, co by Pan im poleca, jakie miaby  Pan dla nich rady?

 

Jeli ma si do czynienia z kobietami, to waciwa relacja do kobiet. W mojej ksice, ktra si tutaj ukazaa w jzyku polskim, taka w polskim jezyku monografia fotografii aktu, jeden z rozdziaw ja zatytuowaem " Trzymaj rce na kamerze". Myl, e to bardzo pomaga jesli kto chce powanie zajmowa si tego rodzaju fotografi.

 

Czy wobraa by Pan siebie fotografujacego akt mski?

 

Jak na pocztku wspomniaem blisze mi byy kobiety ni meczyni, moe dlatego, e byem fizycznie bardziej delikatny, zawsze razia mnie u kolegw ta mska brutalno, czesto agresja, ceniem sobie bardziej t agodno kobiet.

 

Czy Pan fotografuje w tym momencie ycia?

 

Nie, ja mam powane problemy ze zdrowiem, to skonio mnie eby zawiesi kamer na haku, chocia od czasu do czasu cignie mnie jeszcze, wycigam swojego starego Nikona F3, po prostu tak dla wprawy dla wspomnie, staram si przystrzeliwa strzelb, jak to si mwi - eby nie zardzewiaa.

 

Jak Pan jeszcze spdza wolny czas?

 

Ja nie potrafi y bez jakiej aktywnoci, staram si by zajty, nie wiem co to jest nuda, nie zajmuj si liczeniem much na suficie, ja w tej chwili zajty jestem pisanie wspomnie swoich, sdz, e mam sporo do powiedzenia o swoim yciu ... wojna, za modu mieszkaem na Kresach Wschodnich, przeyem okupacj, pniej ta krta i mudna droga do tej pracy zawodowej, nazwijmy to umownie kariery w tej dziedzinie w ktrej zrobiem, tak e jest chyba o czym pisa, szkoda by byo gdyby to poszo w zapomnienie.

 

ycz Panu duo sukcesu w zwizku z Pana ksik i mam nadzieje, e wkrtce ukae si na rynku i wszyscy bdziemy mogli j przeczyta.

 

Dziekuj. Postaram si nie zawie.

 

Gosia Stepien


 

Wadysaw Pawelec, prekursor erotycznej fotografii w Polsce zmar 28 padziernika 2004.