TEFAF 2009 - antyki odporne na kryzys?


2009.03.19 Nasza Polonia



W czwartek 12-go marca odby³o siź otwarcie dla prasy i goci 22-go wydania TEFAF - Europejskich Targów Sztuki i Antyków w Maastricht, miecie na skrzyæowaniu Holandii, Belgii I Niemiec.

 

Oprócz zawodowych handlarzy i kolekcjonerów sztuki ,TEFAF odwiedzaj± równieæ "zwykli" bogaci ludzie z tych krajów. Przy ogólnowiatowym kryzysie finansowym warto oczywicie zadaę sobie pytanie, jakie nastroje panuj± wród tej zamoænej elity. Moæna powiedzieę, æe ogólnie przewaæa³y umiech, optymizm i luz. I jakby w ogóle nie by³o æadnego kryzysu, na tegorocznym TEFAF wystawia siź rekordowa ilo¶ę stoisk - 239 - i otwarto nowy dzia³ - TEFAF Design dla 20-wiecznej sztuki stosowanej. Wszystko to znalaz³o swoje odzwierciedlenie w pierwszych transakcjach juæ podczas samego otwarcia.

Oprócz zakupów dokonywanych przez handlarzy i muzea - amsterdamskie Rijksmuseum naby³o na przyk³ad duæ± japońsk± lakierowan± skrzyniź a muzeum Poly Art z Pekinu kupi³o znacz±c± miskź Kangxi - dali o sobie znaę prywatni kupcy. Za nieca³e 5 milionów euro sprzedany zosta³ nieznany portret Rubensa, a za 1,5 miliona londyński handlarz Johnny van Haeften przekaza³ w prywatne rźce obraz Martena Ryckerta i Jana Breughla Starego. Sztuka nowoczesna osi±ga juz ceny zbliæone do tych, jakich æ±da siź za starych mistrzów. Za 3,5 miliona londyński magnat biæuterii Laurence Graff naby³ obraz Basquiata, a za 1,2 miliona inny zamoæny kupiec wzbogaci³ siź o Kandinskiego. A obraz Karola Appla zmieni³ w³aciciela z Amsterdamu na prywatnego kolekcjonera z Bejrutu. Tak wiźc wród przesz³o 9.000 goci, którzy odzwiedzili TEFAF pierwszego dnia znale¼li siź znów i ci z pe³nym portfelem. Nie tak wype³nionym jednak, aby skusię siź - jak na razie - na Van Gogha Park szpitala w Saint-Paul. Cena wywo³awcza zaledwie oko³o 25 milionów! Ale targi trwaj± dziesiźę dni, do 22-go marca, wiźc kto wie.

 

A co robi na TEFAF ca³a reszta z tych 9.000? Ogl±daj± niesamowite, wielkie muzeum. Od antycznych Chin, Egiptu, Columbii i Grecji, poprzez redniowiecze, owiecenie, barok i wszystkie inne epoki naszej kultury aæ po sztukź nowoczesn±. Kilka nazwisk? Cranach, Rubens, Breughel, Rembrandt, Jan Steen, Seurat, Van Gogh, Chagall, Giacometti, Henri Moore. Tak± sam± sekwencjź znajdziemy, jeli chodzi o sztukź stosowan±. Z naszej czź¶ci Europy odnotowa³em, oprócz tradycyjnie obecnych klejnotów rosyjskich jedynie miniwystawź pod has³em Z³oty Wiek Pragi w galerii Amells, obrazy róænych malarzy pracuj±cych w Pradze.

 

Nie zabrak³o jednak i elementów zwi±zanych z wczeniej wspomnianym kryzysem. Urywki rozmów, które trafia³y do moich uszu, czasami dotyczy³y bankructw, strat poniesionych przez kogo znajomego. A kiedy robi³em zdjźcie kolaæu Jacquesa Villeglé z napisem "Communiste Franēais", poczu³em rźkź na ramieniu. Stary znajomy, kurator muzealny, zapyta³, dlaczego akurat tź pracź fotografujź. Moj± odpowied¼, æe robiź to w ramach dokumentowania tego, co juæ jest naprawdź przesz³oci±, skomentowa³ lapidarnie: "a sk±d wiesz czy nie wróci?" I mielimy krótk± rozmowź na temat zasiźgu i g³źbokoci kryzysu i gro¼by niepokojów spo³ecznych. Kiedy pó¼niej trafi³em do moich przyjació³ w stoisku Herald Tribune, pokazano mi tam dumnie wisz±ce na cianie, ich sk±d in±d skromnego stoiska, repliki czterech sztychów, parodiuj±cych g³źboki kryzys gospodarczy w Holandii w 1720 roku! Komplet sztychów o ówczesnej kraksie spekulacyjnej istnieje jeszcze w oko³o 300 egzemplarzach po tytu³em "The Great Scene of Folly, a Satyre on the Speculative Bubble in 1720''.

 

¦wiat jest zwariowany, ale na TEFAF wydaje siź to jako byę przyjmowane z przymruæeniem oka. Tak jakby antyki faktyczne by³y odporne na kryzys!

 

Jan Minkiewicz

 

TEFAF 2009 - IS ANTIEK KRISISBESTENDIG?

Donderdag 12 maart werd voor pers en genodigden de 22-e TEFAF - Europese Beurs voor Kunst en Antiek in Maastricht, de stad bij het kruispunt tussen Nederland, Belgiė en Duitsland.

Behalve beroepshandelaren en kunstverzamelaars, bezoeken ook 'gewone' rijkaards uit die landen de TEFAF. Bij de globale financiėle crisis kan men zich uiteraard afvragen, wat voor stemming er heerst onder die vermogende elite. Over het algemeen voerden glimlach, optimisme en losheid de boventoon. En alsof er helemaal geen crisis is, beleeft TEFAF dit jaar een record aan standhouders - 239 - en werd een nieuwe afdeling geopend - TEFAF Design voor 20-eeuwse toegepaste kunst. Al dat vond zijn weerspiegeling in de eerste transacties op de opening zelf.


Vincent Van Gogh (1853-1890), The Park of the Hospital Saint-Paul, 1889, olej na plótnie, 64.5 x 49 cm - foto Jan Minkiewicz


Egon Schiele (1890 - 1918), Dziewczyna w bieli¼nie i w czepku (1917) Czarna kreda na papierze, 46 x 30 cm - foto Jan Minkiewicz

 

Jacques Velleglé - 74 Rue de Bretagne 1979, collage 62,5x76,5 cm - foto Jan Minkiewicz

 

'Walka miedzy obzerajacymi sie panami bublowymi a nadchodzaca bieda' z 'The Great Scene of Folly', 1720 - foto Jan Minkiewicz.jpg

 


Waza na zupź, 38x33 cm, Quianlong, Chiny ok. 1770 - foto Jan Minkiewicz

Buiten de aankopen van handelaren en musea - het Amsterdamse Rijksmuseum kocht bijvoorbeeld een grote Japanse Lakkist en het Poly Art Museum uit Beijing verwierf een belangrijke Kangxi schaal - lieten de particuliere kopers zich ook prominent zien. Voor een kleine 5 miljoen euro ging een onbekend portret van Rubens van de hand en voor 1,5 miljoen verkocht de Londense handelaar Johnny van Haeften aan particulieren een schilderij van Maerten Ryckert en een van Jan Breughel de Oude. Moderne kunst komt qua prijzen al in de buurt van wat gevraagd wordt voor oude meesters. Voor 3,5 kocht de Londense juwelenmagnaat Laurence Graff een doek van Basquiat, en voor 1,2 miljoen verrijkte een andere particuliere vermogende zich met een Kandinski. Een doek van Karel Appel verhuisde van Amsterdam naar een verzamelaar in Beiroet. En zo bevonden zich onder de ruim 9.000 gasten op de eerste dag van TEFAF toch weer die met een dikke portemonnaie. Maar niet zo gevuld, om - voorlopig - in de verleiding te komen om Van Gogh's Het Park van het ziekenhuis Saint-Paul. Uitgangsprijs niet meer of minder dan zo'n 25 miljoen euro! Maar de beurs duurt tien dagen, tot 22 maart, dus wie weet.

En wat doet de rest van die 9.000 op de TEFAF? Zij bekijken een ongelofelijk, groot museum. Van de antieke oudheid van China, Egypte, Colombia en Griekenland, langs middeleeuwen, verlichting, barok en alle andere perioden van onze cultuur tot aan de moderne kunst. Een paar namen? Cranach, Rubens, Breughel, Rembrandt, Jan Steen, Seurat, Van Gogh, Chagall, Giacometti, Henri Moore. Een zelfde serie is te inden in de toegepaste Kunst. Uit het oostelijk deel van Europa vond ik naast de verplichte Russische juwelen alleen een mini-expositie The Golden Age of Prague bij galerie Amells, van schilderijen van oude meesters uit de 16-e eeuw die in Praag actief zijn geweest.

Maar het ontbrak echter ook niet aan elementen die te maken hadden met de eerder genoemde crisis. Ik ving in het voorbijgaan flarden op van gesprekken, die soms over faillissementen, of verliezen geleden door een kennis. En toen ik een foto maakte van een collage van Jacques Villeglé met het opschrift z "Communiste Franēais", voelde ik een hand op mijn schouder. Een oude bekende, een museumcurator, vroeg, waarom ik juist dat werk fotografeerde. Op mijn antwoord, dat ik dingen wil vastleggen, die echt tot het verleden horen, gaf hij een gortdroog commentaar: 'hoe weet je dat het niet terugkomt?'. En toen hadden we een kort gesprek over de omvang ren diepte van de crisis en het gevaar van sociale onrust. Toen ik later in de bevriende stand kwam van de Herald Tribune, wees men mij op vier trots aan de muur hangende reproducties van etsen, parodieėn op de diepe financiėle crisis in Nederland van 1720! Het complete boekwerkje over de toenmalige speculatiekrach bestaat nog in ongeveer 300 exemplaren onder de titel 'Het Groote Tafereel der Dwaasheid'.

De wereld is dolgedraaid, maar op de TEFAF lijkt dat met een knipoog aanvaard te worden. Alsof antiek echt crisisbestand is!

Jan Minkiewicz