art & BUSINESS 7-8/2005, Monika Branicka, ktytyk sztuki.

Dusza drewna

2005.07.19 Nasza Polonia

De Weryha-Wysoczański skończy³ studia w gdańskiej PWSSP w 1976 r., pó¼niej wyjecha³ do Hamburga. Po niemal ęwierę wieku pokazuje niezwyk³± wystawź w Galerii Szybu Wilson w Katowicach.

Juæ ogólna refleksja nad stanem polskiej rze¼by wspó³czesnej zasmuca. Kto nie chce popa¶ę w epigonizm, zadźcie czy choęby manierź - ucieka w nowe media. Tradycyjne materia³y jak br±z, gips czy drewno juæ siź wyczerpa³y i zdewaluowa³y. Drewno jest tu na pozycji podwójnie straconej. Ma swoje naturalne ograniczenia i niechlubn± przesz³o¶ę PRL-owskiej estetyki i ludowych skojarzeń. Jest uæywane niechźtnie a jeli, to jako materia³ studenckich ęwiczeń.

Weryha uæywa drewna zgodnie z jego w³aciwociami. Tnie na szczapy, ³uski, plastry. Z setek czy tysiźcy elementów buduje kopce, drogi, krźgi. Z plastrów ustawia kolumnź, z ga³±zek uk³ada trójk±t. Z fragmentów kory uk³ada stoæek, usypuje kopiec, buduje nowe drzewo. Tworzy figury, które nie wystźpuj± w naturze (drewniany kubik), a jednak nie gwa³ci jej zasad i naturalnego porz±dku.Chce zrozumieę strukturź drewna; interesuje go stopień moæliwoci ingerencji w drewno w takiej mierze, by nie utraci³o ono poprzez to niczego ze swej toæsamoci. To chyba jedyna czysta abstrakcja geometryczna, o której nie moæna powiedzieę, ze jest zimna. Minimalizm z dusz±.

Od kilku lat Wysoczański pracuje w hamburskiej dawnej hali naprawy taboru kolejowego, gdzie stworzy³ galeriź. Ekspozycja w nieczynnym szybie górniczym to takæe wystawa w stylu “site-specyfic”. Prace s± starannie wpisane w przestrzeń kaædego z pomieszczeń. Wiźkszo¶ę nie ma tytu³u, jak ta, w której las szczap stoi (!) w malym pokoiku. Przypadkowo¶ę jest tu zupe³nie pozorna. Ogarniźcie chaosu setek elementów wymaga³o benedyktyńskiej cierpliwoci i pokory wobec materia³u. Jedna z najpiźkniejszych i najbardziej przejmuj±cych wystaw rze¼by ostatniego czasu.

Jan de Weryha-Wysoczański, Epifanie natury w pózno-nowoczesnym wiecie, Galeria Szyb Wilson, Katowice - do 30.12 2005.