Willem de Kooning - biografia

2005.04.18 Nasza Polonia

Postać bardzo ciekawa i znana przede wszystkim ludziom zajmującym się sztuką. Jedankże chcielibyśmy to zmienić publikując ciekawe informacje z życia tego artysty aby mogli go poznać nasi czytelnicy, oraz sztukę jaką tworzył. Sztukę na najwyzszym poziomie.

Ta dwoistość twórcza trwała aż do lat 40., gdy powstały najbardziej znane obrazy "Kobieta" i "Stojący mężczyzna" oraz seria niezatytułowanych abstrakcji z wybijającymi się na pierwszy plan biomorficznymi kształtami. Obie tendencje zlały się w malowidle "Różowe anioły" z ok. 1945 r.

W roku 1946, gdy De Kooning nie mógł sobie pozwolić na kupno profesjonalnych farb, przeszedł do stosowania zwyczajnej, taniej białej i czarnej farby. W tych właśnie kolorach powstał cykl abstrakcji (m.in. "Światłość w sierpniu", "Czarny piątek", Zurich", "Skrzynka pocztowa"). Na bazie tych dzieł wyrosły kolejne, z ponownym użyciem koloru, poruszające i złożone abstrakcje ("Asheville", "Attyka", "Wykopalisko"), podsumowujące długoletnią walkę artysty o wypracowanie kompozycji opartej na wolnych skojarzeniach.

W 1938 r. De Kooning poznał Elaine Fried, która najpierw była jego uczennicą - została uznaną malarką, tworzącą w duchu abstrakcyjnego ekspresjonizmu, lecz także malującą portrety. Poślubił ją w 1943 r.

Istnieje opinia, że jako wzięty krytyk sztuki przyczyniła się swymi pochlebnymi recenzjami do wzrostu popularności De Kooninga.

W latach 40. De Kooninga zaczęto identyfikować z ekspresjonizmem artystycznym, a w następnym dziesięcioleciu uznano go za jednego z najważniejszych przedstawicieli tego nurtu. Pierwsza indywidualna wystawa, złożona ze wspomnianych biało-czarnych kompozycji, miała miejsce w galerii Charlesa Egana w Nowym Jorku w 1948 roku. W tym czasie zaczął też wykładać w szkole artystycznej Black Mountain College w Północnej Karolinie, a w latach 1950-51 w Yale School of Art.

Lata 50. przyniosły zwrot w twórczości De Kooninga. Przeszedł wtedy do malowania wyłącznie kobiet (choć pojawiające się wcześniej biomorficzne kształty z jego obrazów również można interpretować jako postacie kobiece). Latem 1950 rozpoczął pracę nad obrazem "Kobieta I", który po wielu poprawkach i zmianach ukończył w 1952 r. W tym czasie namalował także inne obrazy przedstawiające kobiety - wystawiono je w Sidney Janis Gallery w 1953, co spowodowało dużą sensację. Obok nietypowej dla ekspresjonizmu abstrakcyjnego figuratywności, emanowały odważną techniką i symboliką. Dzikie barwy, wyszczerzone zęby, obwisłe piersi, tępe spojrzenia - wszystko to ukazywało lęki seksualne nowoczesnego mężczyzny i najciemniejsze aspekty teorii Freuda. Tak właśnie przedstawiały się dzieła "Kobieta II" do "VI", powstałe w latach 1952-53, "Kobieta i rower" (1953) i "Dwie kobiety na wsi" (1954).

Około roku 1955 Willem de Kooning zafascynował się symbolicznym aspektem kobiecości, co sugeruje tytuł obrazu z tamtego okresu - "Kobieta jako pejzaż", na którym pionowa postać kobieca wtapia się w abstrakcyjne tło. Później powstała seria pejzaży ("Gazeta policyjna", "Gotham News", "Podwórko na Dziesiątej Ulicy", "Park Rosenberg", "Przedmieścia Hawany", "Drzwi do rzeki", "Różanopalcy świt w Louse Point"), ukazująca ewolucję od kompozycyjno-kolorystycznej złożoności do prostoty.

Ok. roku 1963 przeniósł się na stałe do East Hampton na Long Island, gdzie nadal malował kobiety ("Sielanka", "Poławiacze małży"); ponownie zagłębił się w tę tematykę w połowie lat 60. -
powstałe wtedy obrazy były równie kontrowersyjne jak wcześniejsze "Kobiety". Odebrano je jako satyryczny atak na kobiecą anatomię - artysta malował bez zahamowań, z krzykliwą lubieżnością
prezentując temat. Późniejsze dzieła ("Której imię zapisano w wodzie", "Bez tytułu III") są bardziej liryczne, emanujące grą światła odbijającego się w wodzie.

W latach 80. u artysty wykryto chorobę Alzheimera i sądownie uznano go za niezdolnego do zarządzania swym majątkiem (został on przekazany w ręce kuratorów). W związku z coraz gorszą jakością tworzonych prac, jego pierwsze dzieła znacznie zyskały na wartości, osiągając zawrotne ceny na aukcjach. "Różowa dama" z 1944 r. została sprzedana za 3,6 mln dolarów w 1987, a za "Zamianę" (Interchange) z 1955 zapłacono w 1989 20,6 mln.

Willem de Kooning stał się inspiracją dla walijskiej grupy rockowej Manic Street Preachers, która poświęciła mu trzy piosenki: Interiors (Song For Willem de Kooning), His Last Painting (o artyście cierpiącym na chorobę Alzheimera) i Door to the River (utwór zatytułowany jak jeden z obrazów De Kooninga).

Zmarł  19 marca 1997.

Opracował Piotr Ćwikliński