Willem de Kooning - biografia

 

2005.04.18 Nasza Polonia

Posta bardzo ciekawa i znana przede wszystkim ludziom zajmujcym si sztuk. Jedanke chcielibymy to zmieni publikujc ciekawe informacje z ycia tego artysty aby mogli go pozna nasi czytelnicy, oraz sztuk jak tworzy. Sztuk na najwyzszym poziomie.

 

Oto kilka sw o Willemie de Kooning.


Amerykaski malarz pochodzenia holenderskiego, przedstawiciel abstrakcyjnego ekspresjonizmu.


Urodzi si 24 kwietnia 1904 w Rotterdamie. Gdy mia 5 lat, jego rodzice rozwiedli si - od tej pory wychowywali go matka i ojczym.


W 1916 r. przyjto go na praktyk w firmie zajmujcej si dekoracj wntrz. W tym samym roku rozpocz studia wieczorowe w rotterdamskiej Akademii Sztuk Piknych. Po omioletnich studiach podj prac jako dyrektor artystyczny w duym domu towarowym.

 

W 1926 r. przepyn jako pasaer na gap do USA. Najpierw zamieszka w Hoboken w stanie New Jersey, gdzie utrzymywa si z prac dekoratorskich. W 1927 osiad w Nowym Jorku na Manhattanie.


Zaprzyjani si z artyst, koneserem i krytykiem sztuki Johnem Grahamem oraz z malarzem Arshilem Gorkym.


Od mniej wicej roku 1928 de Kooning zacz malowa martwe natury i kompozycje figuratywne pod wpywem szkoy paryskiej i meksykaskiej. Z pocztkiem lat 30. zainteresowa si abstrakcj - biomorficznymi i geometrycznymi ksztatami, na wzr twrczoci swych przyjaci Grahama i Gorky'ego oraz takich modych artystw jak Pablo Picasso czy surrealista Joan Mir.

W padzierniku 1935 r. poprzez organizacj Works Progress Administration, zajmujc si zatrudnianiem bezrobotnych, zaangaowa si w tzw. Federal Art Project (projekt wykorzystujcy bezrobotnych artystw do tworzenia tzw. sztuki publicznej - plakatw, malowide ciennych i obrazw majcych ozdabia miejsca publiczne). W lipcu 1937 musia zrezygnowa z zatrudnienia, z powodu statusu imigranta. Owe dwa lata day mu jednak szans na penowymiarowe powicenie si pracy twrczej - zajmowa si zarwno malarstwem sztalugowym, jak i malowidami ciennymi.


Prawdopodobnie pod wpywem Gorky'ego, w 1938 r. powsta cykl obrazw przedstawiajcych smutne mskie sylwetki (m.in. "Dwaj stojcy mczyni", "Siedzca posta"), a rwnolegle - abstrakcyjne obrazy o lirycznej kolorystyce ("Rowy pejza", "Elegia").

Willemie de Kooning - Baz tytuu VI - 1979

- olej na ptnie 2003,2 x 177,8 cm.

kolekcja prywatna

Fot. Grace Wychowaska




Willemie de Kooning - Baz tytuu XXXVII 1983

- olej na ptnie 2003,2 x 177,8 cm.

Willemie de Kooning Foundation

Fot. Grace Wychowaska


Ta dwoisto twrcza trwaa a do lat 40., gdy powstay najbardziej znane obrazy "Kobieta" i "Stojcy mczyzna" oraz seria niezatytuowanych abstrakcji z wybijajcymi si na pierwszy plan biomorficznymi ksztatami. Obie tendencje zlay si w malowidle "Rowe anioy" z ok. 1945 r.

 

W roku 1946, gdy De Kooning nie mg sobie pozwoli na kupno profesjonalnych farb, przeszed do stosowania zwyczajnej, taniej biaej i czarnej farby. W tych wanie kolorach powsta cykl abstrakcji (m.in. "wiato w sierpniu", "Czarny pitek", Zurich", "Skrzynka pocztowa"). Na bazie tych dzie wyrosy kolejne, z ponownym uyciem koloru, poruszajce i zoone abstrakcje ("Asheville", "Attyka", "Wykopalisko"), podsumowujce dugoletni walk artysty o wypracowanie kompozycji opartej na wolnych skojarzeniach.

W 1938 r. De Kooning pozna Elaine Fried, ktra najpierw bya jego uczennic - zostaa uznan malark, tworzc w duchu abstrakcyjnego ekspresjonizmu, lecz take malujc portrety. Polubi j w 1943 r.


Istnieje opinia, e jako wzity krytyk sztuki przyczynia si swymi pochlebnymi recenzjami do wzrostu popularnoci De Kooninga.


W latach 40. De Kooninga zaczto identyfikowa z ekspresjonizmem artystycznym, a w nastpnym dziesicioleciu uznano go za jednego z najwaniejszych przedstawicieli tego nurtu. Pierwsza indywidualna wystawa, zoona ze wspomnianych biao-czarnych kompozycji, miaa miejsce w galerii Charlesa Egana w Nowym Jorku w 1948 roku. W tym czasie zacz te wykada w szkole artystycznej Black Mountain College w Pnocnej Karolinie, a w latach 1950-51 w Yale School of Art.

Lata 50. przyniosy zwrot w twrczoci De Kooninga. Przeszed wtedy do malowania wycznie kobiet (cho pojawiajce si wczeniej biomorficzne ksztaty z jego obrazw rwnie mona interpretowa jako postacie kobiece). Latem 1950 rozpocz prac nad obrazem "Kobieta I", ktry po wielu poprawkach i zmianach ukoczy w 1952 r. W tym czasie namalowa take inne obrazy przedstawiajce kobiety - wystawiono je w Sidney Janis Gallery w 1953, co spowodowao du sensacj. Obok nietypowej dla ekspresjonizmu abstrakcyjnego figuratywnoci, emanoway odwan technik i symbolik. Dzikie barwy, wyszczerzone zby, obwise piersi, tpe spojrzenia - wszystko to ukazywao lki seksualne nowoczesnego mczyzny i najciemniejsze aspekty teorii Freuda. Tak wanie przedstawiay si dziea "Kobieta II" do "VI", powstae w latach 1952-53, "Kobieta i rower" (1953) i "Dwie kobiety na wsi" (1954).


Okoo roku 1955 Willem de Kooning zafascynowa si symbolicznym aspektem kobiecoci, co sugeruje tytu obrazu z tamtego okresu - "Kobieta jako pejza", na ktrym pionowa posta kobieca wtapia si w abstrakcyjne to. Pniej powstaa seria pejzay ("Gazeta policyjna", "Gotham News", "Podwrko na Dziesitej Ulicy", "Park Rosenberg", "Przedmiecia Hawany", "Drzwi do rzeki", "Ranopalcy wit w Louse Point"), ukazujca ewolucj od kompozycyjno-kolorystycznej zoonoci do prostoty.

Ok. roku 1963 przenis si na stae do East Hampton na Long Island, gdzie nadal malowa kobiety ("Sielanka", "Poawiacze may"); ponownie zagbi si w t tematyk w poowie lat 60. -
powstae wtedy obrazy byy rwnie kontrowersyjne jak wczeniejsze "Kobiety". Odebrano je jako satyryczny atak na kobiec anatomi - artysta malowa bez zahamowa, z krzykliw lubienoci
prezentujc temat. Pniejsze dziea ("Ktrej imi zapisano w wodzie", "Bez tytuu III") s bardziej liryczne, emanujce gr wiata odbijajcego si w wodzie.


W latach 80. u artysty wykryto chorob Alzheimera i sdownie uznano go za niezdolnego do zarzdzania swym majtkiem (zosta on przekazany w rce kuratorw). W zwizku z coraz gorsz jakoci tworzonych prac, jego pierwsze dziea znacznie zyskay na wartoci, osigajc zawrotne ceny na aukcjach. "Rowa dama" z 1944 r. zostaa sprzedana za 3,6 mln dolarw w 1987, a za "Zamian" (Interchange) z 1955 zapacono w 1989 20,6 mln.


Willem de Kooning sta si inspiracj dla walijskiej grupy rockowej Manic Street Preachers, ktra powicia mu trzy piosenki: Interiors (Song For Willem de Kooning), His Last Painting (o artycie cierpicym na chorob Alzheimera) i Door to the River (utwr zatytuowany jak jeden z obrazw De Kooninga).


Zmar  19 marca 1997.

Opracowa Piotr wikliski