Rozmowa z Heleną Miziniak z Londynu - Prezydentem EUWP


2003.11.09 Nasza Polonia



Helena Miziniak - Prezydent Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych /fot.L. Wątróbski/

 

-Polska w przyszłym roku stanie się członkiem Unii Europejskiej...

-Myśl o zintegrowanej Europie nie była nam obca już 10 lat temu, kiedy to w Londynie przedstawiciele organizacji polonijnych Europy Zachodniej powoływali do życia Europejską Radę Wspólnot Polonijnych. Już wtedy jednym z głównych naszych priorytetów było, obok europejskiej integracji polonijnej, promowanie spraw polskich na terenie Unii Europejskiej i motywowanie polskiej racji stanu w integrowaniu się z demokratycznym Zachodem.

-Dzisiejsza Europejska Unia Wspólnot Polonijnych, której Pani Prezydent przewodniczy, przechodziła wiele przeobrażeń

-Zmieniła swoją pierwotną nazwę z Europejskiej Rady na Europejską Unię Wspólnot Polonijnych. Zastąpiono też Regulamin Statutem. Rozszerzyliśmy naszą działalność na Europę Wschodnią i Południowo-Wschodnią włączając nowe organizacje polskie i polonijne (obecnie jest ich 35). Nie zaprzestaliśmy też działań na rzecz przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

-Jakie są główne cele działalności EUWP?

-Nasze cele określa Statut, który mówi, że naszym nadrzędnym zadaniem jest: uzyskanie przez Polskę należnego jej miejsca w zjednoczonej Europie, promowanie spraw polskich w krajach Europy i w zintegrowanych strukturach europejskich, wspieranie i popularyzowanie idei jedności europejskiej opartej na zasadach wzajemnych korzyści oraz równości państw i narodów. Nie powinno więc nikogo dziwić, że przy tak jasno określonych naszych celach EUWP, w zdecydowanej większości, przyjęła stanowisko popierające przystąpienie Polski do UE.

-Zmieniający się szybko świat stawia przed Pani Organizacją coraz to nowe zadania....

-Nadal najważniejsze dla nas pozostanie dobro Polski i jej pomyślny rozwój, który leży na sercu wszystkich Polaków żyjących z dala od Ojczyzny. My też czujemy zachodzące wkoło nas zmiany. Inne już jest wychodźstwo. Nie ma już emigracji niepodległościowej, jest tylko Polonia oraz licząca dziesiątki tysięcy emigracja ekonomiczna, w dużym jednak procencie na razie niestety nielegalna, która częściowo włącza się w różne formy życia społecznego i religijnego.

Polska należymy do NATO, a za parę miesięcy będzie członkiem Unii Europejskiej. Zanikające granice przestaną dla nas całkiem istnieć w ramach Unii, natychmiast po przystąpieniu Polski do Grupy Schengen.

Świat zmienia się radykalnie. Globalizacja stała się rzeczywistością, internet przenika do najbardziej odległych zakątków kuli ziemskiej.Postęp techniczny jest tak oszałamiający, że trudno dotrzymać kroku. Wniosek jaki stąd płynie narzuca się sam. Nowe czasy wymagają nowych form działania.

-EUWP będzie więc musiała nadal się zmieniać?

-Wobec zmieniającej się sytuacji powinniśmy przeoriętować nasze zadania - tak w stosunku do Polski jak i własnego środowiska. Wymaga to z naszej strony poważnej refleksji.

W naszym środowisku ważnym zadaniem jest dziś właściwe umotywowanie działań młodego pokolenia. W nowej rzeczywistości należy nieco przesunąć akcent naszej argumentacji w stosunku do młodzieży. Nacisk na historyczne pojęcia emocjonalne można zmniejszyć, choć nigdy nie wolno o nich zapomnieć. Wiadomo przecie, że kto nie zna swej historii będzie powtarzał jej błędy.

Musimy jednak zwrócić uwagę na to, że dla młodzieży dużo bardziej zrozumiałe są argumenty odzwierciadlające nowoczesność w dobrym tego słowa znaczeniu. A więc takie koncepcje jak zasoby intelektualne, przedsiębiorczość, sprawność, dojrzałość demokratyczna, prawa człowieka. Młodzież chce patrzeć w przyszłość z optymizmem. Ona jest dziś naprawdę wielkim kapitałem ludzkim i wielką szansą do wykorzystania dla dobra środowisk polonijnych i dla samej Polski.

-A w jakim kierunku pójdą zmiany organizacji polonijnych w stosunku do starej ojczyzny?

-Mamy już poza sobą bardzo ważne roztrzygnięcia dla naszej kochanej Polski. Dzień 16 kwietnia 2003 roku , w którym to przedstawiciele 25 państw podpisały Traktat o poszerzeniu wspólnoty europejskiej o dalsze 10 państw członkowskich, a wśród nich Polski, przeszedł do historii naszego kraju i Europy.

Dzięki wielostronnym działaniom i przy ogromnym wsparciu Polonii i Polaków, których los często wbrew ich własnej woli rozrzucił po świecie - unijne referendum wypadło w kraju zdecydowanie na korzyść zwolenników akcesji z UE.

Te wymienione sukcesy są również, w pewnej mierze i naszym dziełem. Polonia, szczególnie ta europejska, od samego początku negocjacji Polski z UE, była mocno zaangażowana w promocję naszej ojczyzny w krajach unijnych.

Zdajemy sobie sprawę, że głos nasz nie miał znaczenia decydującego na arenie polityki europejskiej, ale docierał do wielu polityków, parlamentarzystów, instytucji oraz prostych ludzi w krajach naszego zamieszkania. Powoływaliśmy liczne specjalne prounijne organizacje i komitety. Organizowaliśmy Dni i Tygodnie Polskie, których celem było przybliżanie polskiej kultury i tradycji.

-Coraz częściej mówi się, że rola Polski w Unii Europejskiej nie będzie wielka....

-Dla Polski sprawą wielkiej wagi jest dziś utrzymanie postanowień wynegocjowanych w Nicei. Z napływających jednak informacji wynika, że Konwent Europejski, a szczególnie Francja i Niemcy, dążą do zmiany tego Traktatu. Proponowane nowe rozwiązania w znacznym stopniu osłabią pozycję Polski w UE.

EUWP dołoży jednak wszelkich starań i podejmie odpowiednie działania w krajach naszego zamieszkania. Będziemy starali się przekonać władze i opinię publiczną, aby wynegocjowany Traktat pozostał bez zmian.

Aby w tej wielkiej integracji europejskiej Polska znalazła godne miejsce konieczne jest stałe dostarczanie podstawowych i aktualnych informacji o Polsce i Polakach. Przełamywanie stereotypów. Systematyczne promowanie spraw polskich, obrona dobrego imienia Polski i Polaków oraz szerzenie polskiej kultury i tradycji.

Dla wielu obywateli Unii Polska to nadal kraj daleki i mało atrakcyjny, a społeczeństwo mało otwarte na zmiany, które przynosi XXI wiek. Zacofane też rolnictwo, straszna biurokracja, pogłębiająca się korupcja i skłucone elity rządzące.

Wiele jest w tym niestety prawdy. Prawdą jest jednak i to, że w występowaniu tych negatywnych zjawisk Polska nie jest przecież krajem odosobnionym. W różnym stopniu występują one w różnych krajach Unii Europejskiej. Pragnę zwrócić uwagę, że zmianę tego nastawienia nie da się załatwić tylko przez polskie koncerty, wystawy, teatry i spotkania elit. Oprócz prezentacji naszej oferty kulturalnej i bogatej narodowej tradycji, powinniśmy w znacznie większym niż dotychczas stopniu docierać z informacją o zachodzącym w naszym kraju postępie i korzystnych zmianach w wielu dziedzinach życia gospodarczego i społecznego.

Bardzo ważną kwestią dla spraw polskich jest również wizerunek naszego kraju, który niestety na Zachodzie nie zawsze odpowiada prawdzie. W tutejszych mass mediach często pojawiają się krzywdzące opinie na temat Polski i Polaków.

Przedstawiciele środowisk polonijnych starają się więc w miarę swoich możliwości bronić dobrego imienia naszej Ojczyzny i narodu z różnym rezultatem. W obronie godności narodowej chcielibyśmy mieć też wsparcie i zaangażowanie władz RP. Przecież tu nie chodzi tylko o Polaków rozsianych po świecie, ale przede wszystkim o miliony naszych Rodaków w kraju. Zależy nam abyśmy mogli jako Polacy patrzeć w przyszłość z podniesionym czołem.

-Jakiej pomocy oczekuje więc Polonia od kraju?

-Z przykrością muszę stwierdzić, że zarówno media jak i czynniki polityczne w kraju nie spełniają w pełni naszych oczekiwań? Instytut Badań Opinii i Rynku "Pentor" przeprowadził sondaż na tysiącosobowej reprezentatywnej grupie Polaków nt. co wiedzą i myślą o Polonii. Wynik był zastraszający.

Okazało się, że Polonia kojarzy się tylko i wyłącznie z Polakami w Ameryce i to tylko w Chicago. Nikt z badanych nie wskazał na inne państwa zamieszkałe przez Polonię, nawet w Europie. Duży procent badanych postrzega Polonię rozproszoną, która nie potrafi działać wspólnie, skłóconą która nie potrafi przekładać własny interes wyżej niż wspólny i Polski. Aż 10% badanych stwierdziło, że Polonia wpływa źle na wizerunek Polski. Nikt też nie wiedział o polonijnej pomocy charytatywnej dla kraju.

Czy wyniki tego sondażu potwierdzają szeroką społeczną debatę w kraju na temat Polonii i Polaków za granicą, czy raczej jej brak? Ile programów w telewizji publicznej poświęcone jest życiu i działalności Polonii? Nie mówię tu o TV Polonia, która jest dla nas bardzo cenna, ale jej programy w większości skierowane są na zagranicę. W ilu też gazetach, tygodnikach czy miesięcznikach można znaleść aktualne informacji o Polonii?

-Może nowe programy współpracy z polonią coś wreszcie zmienią?

-Jeżeli chodzi o politykę państwa polskiego wobec diaspory, to owszem powstał wielostronnicowy program rządowy. Nie był jednak konsultowany z Polonią. Jest to wyłącznie jednostronny dokument MSZ, w którym brak podmiotu - tj. Polonii i Polaków za granicą jako współpartnerów i w którym brak konkretów. Nie wiemy bowiem kiedy i jak będzie realizowany? Mimo wielu naszych zastrzeżeń napawa nas jednak optymizmem, że coś w tej materii ruszyło.

Od szeregu też lat toczy się bezowocna debata nt. ustawy o podwójnym obywatelstwie. Brak jej wywołuje wiele frustracji i utratę zaufania do tych instytucji w państwie, które powołane są do stanowienia dobrego prawa. Myśląc o naszych Rodakach zza wschodniej granicy, z obawą myślimy o jej zamknięciu w tym roku. Częste i wielostronne starania EUWP w sprawie Karty Polaka nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Dziś Karta Polaka byłaby najlepszym dla Polaków ze Wschodu rozwiązaniem. Szeroki dostęp do wiz nie rozwiązuje emocjonalnych problemów. Nasi rodacy zza wschodniej granicy są częścią narodu polskiego i powinni mieć prawo do bezwizowego wjazdu do Ojczyzny. Węgrzy umieli uporać się z tym problemem, a w Polsce nadal brak woli politycznej.

Nowe przepisy paszportowe, które weszły w życie z dniem 1 stycznia br napewno nie ułatwiają nam życia. Według np. nowych rozporządzeń posiadanie "peselu" będzie konieczne przy wyrabianiu i odnawianiu paszportu RP. Nikt z nas peselu nie posiada, a wielu z nas nie posiada polskiego świadectwa urodzenia, które jest niezbędne do jego wyrobienia. Dla żołnierzy polskich sił zbrojnych na zachodzie oraz ludzi pochodzących z kresów, którzy nie posiadają świadectwa urodzenia, wyrobienie paszportu graniczy z cudem.

Dziwnym wydaje się nam, że władze różnych państw nie stosowały tak rygorystycznych wymagań udzielając nam obywatelstwa, jak stosowane one są osobom narodowości polskiej przez nasz kraj rodzinny. Mamy jednak nadzieje, że to wszystko niebawem się zmieni. Polska potrzebuje przecież Polonii, a Polonia potrzebuje Polski.

-Wszyscy mamy nadzieje, że wreszcie tak się stanie, czego Pani Prezydent i wszystkim Polakom w kraju i za granicą życzę. Dziękuję też za rozmowę.

Leszek Wątróbski